Even een rondje met de transportband

Wel of geen vliegveld in Twente? Dat is de vraag die bewoners, ondernemers en politici bezighoudt. „Ik ben een Tukker, het gaat mij om deze streek.”

Een lege hangar op de gesloten vliegbasis Twenthe. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold. enschede vliegbasis twente foto rien zilvold EAT Zilvold, Rien

Alleen vogels vliegen er nog. En af en toe een zweef- of sportvliegtuigje. Sinds de sluiting van de luchtmachtbasis Twenthe, per 1 januari 2008, is het stil geworden op de start- en landingsbaan die tussen Enschede en Oldenzaal ligt.

Op die baan werden jarenlang militaire vluchten en burgerluchtvaart gecombineerd. De burgerluchtvaart maakte gebruik van militaire faciliteiten als brandweer en verkeersleiding. De verwachting dat er in juni weer chartervliegtuigen zouden kunnen landen en opstijgen, is niet uitgekomen.

Toch tikken de klokken in de centrale hal van Enschede Airport Twente (EAT) door. Ze geven de lokale tijden aan van de vakantiebestemmingen die tot eind vorig jaar vanaf Enschede konden worden bereikt: Gran Canaria, Faro, Mallorca, Antalya en Kreta.

Glazenwassers maken de ruiten van de verlaten aankomsthal schoon. Het restaurant is gewoon geopend. Maar er zit niemand. Een keer per week laten medewerkers van EAT de transportbanden voor de bagage draaien, zodat de machinerie gesmeerd blijft. Om dezelfde reden starten ze af en toe de brandweerwagens. „We houden alles up-to-date. Als we weer mogen vliegen, dan moeten we dat ook meteen kunnen doen”, zegt officemanager Elly Stoelinga van EAT, een van de vijf overgebleven personeelsleden.

Het is wel een vreemde situatie zo, erkent ze. „Ja, je bent aan het werk, maar eigenlijk weet je niet waarvoor. We hebben wel al eens iets soortgelijks meegemaakt. Toen in 2001 de baan moest worden vernieuwd, zaten we een half jaar dicht.”

Het in bedrijf houden van de luchthaven kost 40.000 tot 50.000 euro per maand. Dat geld wordt opgebracht door „afhandelaar” EAT waarin Reggeborgh (investeringsbedrijf van de Rijssense ondernemer Wessels), Oad Groep en Stichting Strikwerda participeren.

„Ondernemers die in dit geval meer hun Twentse hart dan hun zakelijke hoofd laten spreken”, vindt het Tweede Kamerlid Han ten Broeke (VVD). Hij trachtte minister Wouter Bos (Financiën, PVDA) – als eigenaar van het gebied – twee weken geleden tijdens een spoeddebat te bewegen tot daadkracht rond de luchthaven Twente: Bos zou „per direct” in contact moeten treden met de twee Twentse ondernemers die het vliegveld open willen houden. Aldus luidde de strekking van een (weggestemde) motie van het liberale Kamerlid.

Want Dik Wessels, EAT-aandeelhouder en eigenaar van bouwonderneming VolkerWessels, dreigt zich terug te trekken, zo woedend is hij over de handelwijze van het ministerie van Financiën. EAT had zich al in januari als tijdelijke exploitant gemeld en op verzoek een bod uitgebracht voor een periode van drie jaar. Alles leek rond. Totdat de minister in mei toch besloot over te gaan tot een Europese aanbesteding. Volgens Financiën speelde een rol dat nooit ervaring is opgedaan met het aanbesteden van een vliegveld.

„Bos houdt zich niet aan de afspraken”, oordeelt president-commissaris Joop ter Haar van de reisorganisatie Oad. Volgend jaar zomer wordt een definitieve beslissing genomen. „En voordat we dan echt met charters kunnen vliegen, is het zomer 2009”, schetst hij.

Ter Haar spreekt er schande van. „Wie anders is geïnteresseerd in een luchthaven met beperkte openingstijden voor een periode van drie jaar, zonder dat je weet hoe het verder gaat? Ik ben een Tukker, het gaat mij om deze streek. Ik vind een luchthaven van groot belang. Een luchthaven brengt levendigheid. We moeten zien dat we hier werkgelegenheid houden.”

Intussen is in Twente de discussie geopend over wat op langere termijn te doen met de luchthaven en het terrein (500 hectare) nu de militairen zijn vertrokken. Op acht kilometer van de luchthaven, in het stadhuis van Enschede, bogen zeventig bezoekers zich eerder deze week tijdens een debatavond over twee toekomstscenario’s, één met en één zonder luchthaven.

De plannen zijn bedacht door het gebiedsontwikkelingsbedrijf Vliegwiel Twente Maatschappij (VTM), waarin rijksoverheid, gemeente Enschede en de provincie Overijssel deelnemen. In de verschillende scenario’s is ruimte voor een „paardenwoonwijk”, herstel van de beken en stuwwal, een vakantiepark, een paardenhotel, een campus met gezondheidsvoorzieningen, vliegtuigshelters als vleermuizenreservaat en een uitvaartcentrum met urnenmuur.

Op de vraag of de luchthaven moet blijven, staken in het Enschedese stadhuis slechts vier bezoekers hun hand op. De meerderheid is tegen. Een luchthaven staat haaks op het streven naar minder vervuiling, minder CO2-uitstoot, stellen tegenstanders. Bovendien worden huizen onder de aanvliegroutes minder waard. En wat te denken van de toeristen. Die komen niet naar Twente om elke vijf minuten een vliegtuig te horen overkomen, klinkt het.

„Ja, dat verbaast mij niet”, reageert Stoelinga vanaf het luchthaventerrein. „Op dit soort bijeenkomsten zie je wel vaker dat tegenstanders sterk vertegenwoordigd zijn. De voorstanders zie je niet. Die denken, het loopt wel los.”