Doodstil – alle geluiden waren verdwaald

Isabel Abedi: Whisper. Vertaald uit het Duits door Ester Ottens. Van Goor, 268 blz. € 15,95

Verhalen over spookhuizen zijn geliefd in de literatuur. Beroemd zijn Edgar Allan Poe’s ‘Fall of the House of Usher’, en Henry James’ spookhuis in The Turn of the Screw. Schemerige kamers, krakende trappen, geheime kelders, stoffige zolders: perfecte ingrediënten om een spannend plot omheen te bouwen, om angst op te roepen, te griezelen, te suggereren dat er meer is tussen hemel en aarde.

Het afwegen van die ingrediënten luistert nauw. Alleen auteurs die de kunst van het suggereren beheersen, overtuigen met hun verhalen over ronddolende geesten in oude huizen. Zoals de Duitse kinder- en jeugdboekenschrijver Isabel Abedi. Haar voor de Deutsche Jugendliteraturpreis genomineerde Whisper, een kruising tussen een literaire thriller en klassiek spookhuisverhaal, is juist gebaseerd op ongeloof: Spoken bestaan niet. ‘Het zijn verhalen’, zegt een van de personages in Whisper, ‘je kunt ze geloven of niet – en ik denk dat het grootste gedeelte van de mensheid voor het tweede kiest’.

Tot die meerderheid behoren Kat en Noa: een wulpse, praatgrage, roodharige beroemde filmster en haar op 17-jarige leeftijd gekregen zwijgzame donkerharige dochter, zestien en amateurfotograaf, die een moeizame relatie hebben. Met hun huiskatten ‘Pancake’ en ‘Hitchcock’ en kleurrijke huisvriend Gilbert, homo en eigenaar van een spirituele boekhandel, zorgen ze voor onrust in het besloten dorpje waar ze voor de vakantie een stokoud vakwerkhuis hebben gehuurd.

Vanaf het begin creëert Abedi een onheilspellende sfeer. Dat doet ze goed. Je ruikt ‘de opgesloten lucht’, eenzaamheid en vreemde kruidige vrouwenparfum in het huis. Je ziet de merkwaardige dorpelingen, zoals een ‘dorpsheks’, en de stoffige spiegel waarin Sneeuwwitje staat geschreven. Je voelt de drukkende zomerhitte en de blik van iemand die er niet is. En je hoort de stilte op de ‘verboden’ zolder: ‘Doodstil, alsof alle geluiden verdwaald waren’.

En zo neemt Abedi je onherroepelijk mee in haar spookverhaal, waarin het uiteindelijk draait om de onopgeloste moord op een zekere Eliza, die dertig jaar geleden in het huis heeft plaatsgevonden. Dankzij spelletjes, een oud fotorolletje, krantenartikel en Eliza’s dagboek lost Noa samen met David – een dorpsjongen op wie Noa verliefd wordt – de moord op.

Mooi is dat de ‘bevrijding’ van Eliza’s 18-jarige geest samenvalt met Noa’s seksuele bevrijding. Mooi ook dat het onuitgesproken motief van de moordenaar verwijst naar de duistere kant van de menselijke psyche: broedertwist, Oedipus, Freud, jaloezie en moeders en zonen. Whisper is niet alleen een knap vormgegeven spookhuis: het is vooral een geloofwaardig coming-of-age-verhaal.