Russen voeren druk op Britse oliereus op

De Russische autoriteiten maken het de joint venture van BP en vier Russische miljardairs erg lastig. Gazprom of Rosneft zou zich willen inkopen in het bedrijf.

Eén vraag houdt het Russische zakenleven dezer dagen bezig: krijgt het Kremlin het nu wel of niet voor het zeggen in het Brits-Russische oliebedrijf TNK-BP? Het vermoeden dat een staatsbedrijf als Rosneft of Gazprom de vier Russische particuliere aandeelhouders in de joint venture wil uitkopen wordt namelijk met de dag aannemelijker. Vooral nu het interne conflict tussen de vier Russen en de Britse presidentdirecteur, Robert Dudley, almaar oploopt en de onderhandelingen over de oplossing van het conflict gisteren zijn vastgelopen.

Volgens BP zou het conflict deels worden veroorzaakt doordat het Kremlin nog niet besloten heeft of nu Gazprom of Rosneft de Russische aandeelhouders mag uitkopen. Tussen die twee staatsbedrijven woedt volgens analisten een felle strijd.

Vorige week was volgens een bron bij BP de overname door een Russisch staatsbedrijf bijna rond. Maar de gesprekken liepen vast toen de vier aandeelhouders – de miljardairs Michail Fridman, German Chan, Viktor Vekselberg en Len Blavatnik – vasthielden aan het ontslag van Dudley. De vier hadden zijn aftreden geëist, omdat hij de Britse belangen binnen TNK-BP zou bevoordelen. Eerder lijkt hij zich de woede van de vier op de hals te hebben gehaald doordat hij zich in het openbaar over de interne ruzie van de afgelopen weken heeft uitgelaten.

De miljardairs, die 50 procent van de aandelen bezitten, eisen meer macht binnen het bestuur van TNK-BP. Zij zouden ontevreden zijn over de resultaten en daarom de invloed van BP in de bedrijfsvoering willen terugdringen. Ook zouden ze het aantal westerse werknemers met 60 procent willen terugbrengen, omdat die te veel zouden verdienen.

Het Britse olieconcern BP is niet van plan te zwichten voor de eisen van zijn Russische partners in TNK-BP. Volgens een woordvoerder van BP houden de Russen zich niet aan het contract.

Afgelopen maandag werd de vicepresident-directeur van TNK-BP door het Openbaar Ministerie in Moskou ondervraagd over de werkvergunningen van zijn buitenlands personeel. Het verhoor kwam een dag na een uitspraak van een hoge Russische regeringsfunctionaris op het Internationale Economische Forum in Sint Petersburg dat de ruzie bij TNK-BP heviger zou worden, en de verkoop van een deel van het bedrijf aan Gazprom wel eens het dramatisch hoogtepunt van dat conflict zou kunnen zijn.

TNK-BP, de op twee na grootste olieproducent van Rusland, is de laatste maanden steeds meer onder vuur komen te liggen. De acties tegen het bedrijf begonnen in maart, toen de autoriteiten het hoofdkantoor van de oliemaatschappij in Moskou binnenvielen. Als argument werd toen aangevoerd dat het bedrijf belastingen ontdook en dat de werkvergunningen voor 150 buitenlandse ingenieurs van het bedrijf niet zouden kloppen. Ook werden een Russisch-Amerikaanse medewerker van TNK-BP en zijn broer gearresteerd op verdenking van bedrijfsspionage. Sinds die inval liggen de westerse directieleden van het bedrijf permanent onder vuur.

In het kantoor van TNK-BP heerst een paranoïde sfeer. Personeelsleden van het bedrijf durven hun mobiele telefoons niet meer te gebruiken, uit angst te worden afgeluisterd. Ook worden er om diezelfde reden geen gevoelige kwesties meer hardop besproken. Gecommuniceerd wordt er alleen nog via briefjes.

President-directeur Dudley werd dinsdag meer dan vijf uur ondervraagd op het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken. De officiële aanleiding voor dit verhoor was de mogelijke belastingontduiking door het bedrijf TNK, de voorganger van TNK-BP. Dudley heeft nooit voor dit bedrijf gewerkt.

Als een Russisch staatsenergiebedrijf als Rosneft of Gazprom inderdaad een belang in TNK-BP wil nemen, zal een van de partners in TNK-BP zijn belang moeten verkopen. De Russische aandeelhouders hebben geregeld aangegeven dit laatste niet te willen. Maar zij gelden als Kremlingetrouw en als het eropaan komt zullen zij hoogstwaarschijnlijk doen wat van hen verwacht wordt.

Gazprom doet alles om de geruchten over een overname te ontzenuwen. Vicepresident-directeur Aleksandr Medvedev zei dinsdag dat Gazprom pas in TNK-BP wil investeren als de aandeelhouders hun dispuut hebben bijgelegd. Maar tegelijkertijd benadrukte hij dat Gazprom dolgraag een aandeel in TNK-BP zou willen hebben.

Vorig jaar moest TNK-BP zijn belang in het immense Kovykta-gasveld in Siberië aan Gazprom overdragen. TNK-BP is goed voor een kwart van de totale olieproductie van BP.