Op de fiets naar de nieuwe Kieswet

Gisteren overleed oud-staatssecretaris Dieuwke de Graaff-Nauta in Sneek. Ze hield van „stuwmeren leegmaken”.

De Graaff-Nauta in 1989 Foto Dijkstra Dijkstra bv

Op een fiets met flinke fietstassen reed Dieuwke IJtje Willemke de Graaff-Nauta in de tweede helft van de jaren tachtig door het Haagse Bos naar het ministerie van Binnenlandse Zaken. Heerlijk vond ze het om in de vroege ochtend de konijnen te zien huppelen. Op het departement wachtte haar als staatssecretaris weer een nieuwe gemeentelijke herindeling, een plan voor een nieuwe Kieswet, een model van een nieuw Europees paspoort. „Doorwerken, hup-hup, het werk moet klaar”, zei De Graaff-Nauta tegen haar ambtenaren, met wie ze tussen de middag een broodje at in de kantine. In een interview met NRC Handelsblad sprak ze over „stuwmeren leegmaken, dingen in het Staatsblad krijgen, dat zijn de mooiste momenten van mijn leven”.

Gisteren is ze overleden, op 78-jarige leeftijd. „Weggegleden eigenlijk”, zei voormalig minister-president Ruud Lubbers vanochtend in het Radio 1-journaal. Hij prees de dossierkennis van de voormalige CDA-staatssecretaris, die in de zomer van 1994 drie maanden lang minister was. Op Binnenlandse Zaken, waar ze de PvdA’er Ed van Thijn moest vervangen nadat deze vervroegd op moest stappen wegens de conclusies over het schandaal van ‘gecontroleerd drugs doorlaten’ met het Interregionale Recherche Team. In de laatste weken van dat kortstondige ministerschap tekende ze voor de invoering van het eerste Nederlandse paspoort en een identiteitskaart naar Europees model. Oprecht geschokt was ze toen niet lang daarna bleek dat de kaartjes nogal fraudegevoelig waren, een conclusie die ze moeilijk te verteren vond, zoveel jaar nadat CDA- en VVD-bewindslieden als Van der Linden en Van Eekelen het veld hadden moeten ruimen wegens het gerommel met het eerste fraudebestendige paspoort, zoals het toen werd aangekondigd.

De naam van De Graaff-Nauta, zus van de in 2006 overleden Groningse filosoof en PvdA-ideoloog Lolle Nauta, is verbonden aan de nieuwe Kieswet, aan de gemeentelijke basisadministratie, aan ingrijpende gemeentelijke herindelingen in bijvoorbeeld in Groningen en Noord-Holland. De omvangrijke herindeling van de Betuwe sneuvelde in de Eerste Kamer door toedoen van haar ‘eigen’ CDA. De Graaff-Nauta tekende met minister Dales (PvdA) voor drie geruchtmakende discussienota’s over bestuurlijke vernieuwing die de grote steden meer vrijheid en ruimte moesten verschaffen.