Import rundvlees VS leidt tot crisis

President Lee Myung-bak van Zuid-Korea wilde de relaties met de VS aanhalen. Maar hij vergat daarbij dat de band van de Koreanen met de machtige bondgenoot beladen is.

Een miljoen mensen demonstreerden gisteren in het centrum van Seoul tegen hervatting van de import van Amerikaans rundvlees. Foto Reuters Protesters chant slogans at a candlelight vigil on a street leading to the U.S. embassy and the presidential Blue House in central Seoul June 10, 2008. About one million people fearing infection of mad cow disease across the country demonstrated on Tuesday evening to demand full-scale renegotiation of a beef deal with the U.S. and the resignation of President Lee Myung-bak as they commemorate the historic June 10 mass pro-democracy demonstrations in 1987. REUTERS/Lee Jae-Won (SOUTH KOREA) REUTERS

Aernout Bouwman-Sie

De afgelopen weken is het geen avond rustig geweest in de straten van de Koreaanse hoofdstad Seoul. Al meer dan een maand houden demonstranten dagelijks protestbijeenkomsten. Bij kaarslicht en in carnavaleske koeienpakken protesteren zij tegen het hervatten van de import van Amerikaans rundvlees. De Koreanen vrezen dat het vlees besmet is met de gekkekoeienziekte dat bij mensen het dodelijke Creutzfeldt-Jakob kan veroorzaken. Het protest mondde dit weekend in rellen uit en leidde gisteren tot het aftreden van het kabinet.

Lee Myung-bak won eind vorig jaar de presidentsverkiezingen ruim. De Koreanen hadden genoeg van zijn links-liberale voorganger Roh Moo-hyun, die er in de ogen van de Koreanen maar niet in slaagde om de economie – met in 2007 een groei van 4,8 procent – nieuwe impulsen te geven. Lee, een voormalige bouwdirecteur die campagne voerde met de belofte van economische hervormingen, trad op 24 februari met brede steun van de bevolking aan. Nu steunt nog maar 20 procent hem.

Lee’s voorgangers hebben zich in de relatie met de Verenigde Staten altijd relatief onafhankelijk opgesteld ten aanzien van de machtige bondgenoot. Zo zette Roh de Zonneschijnpolitiek van van zijn voorganger en partijgenoot Kim Dae-jung voort waarbij Zuid-Korea, op zoek naar openingen in de moeizame relatie, zich toegeeflijk opstelde ten aanzien van het stalinistische Noord-Korea. Een politiek die sinds het aantreden van president George W. Bush, die Noord-Korea indeelde bij de ‘As van het kwaad’, in Washington geen steun vond.

In de hoop de betrekkingen met de VS aan te halen, heeft Lee de onafhankelijke opstelling van zijn voorgangers laten varen. Tijdens zijn bezoek aan Washington in april dit jaar toonde hij zich daarom gevoelig voor de druk die het Amerikaanse Congres op de Koreaanse regering uitoefende om de in 2003 gesloten grenzen weer open te stellen voor rundvlees. Dit om de weg vrij te maken voor een vrijhandelsakkoord met de Amerikanen dat Lee nodig heeft om de beloofde economische groei te realiseren.

„De Zuid-Koreanen verwijten de president dat hij te makkelijk aan de Amerikanen heeft toegegeven”, stelt Koen de Ceuster van de Universiteit Leiden. Veel Zuid-Koreanen vinden dat de Amerikanen geen rekening met hen houden en te weinig oog hebben voor de Koreaanse gevoeligheden. Een president die de indruk wekt te veel tegen Washington aan te schurken, is daarmee algauw verdacht.

Hoofdredacteur Lee Chang-sup van de Engelstalige in Seoul uitgegeven Korea Times ziet maar één oplossing om uit de impasse te komen. „Zuid-Korea en de Verenigde Staten moeten opnieuw op gelijkwaardige basis onderhandelen”, stelt hij aan de telefoon. Volgens Lee is wat een eenvoudige handelsovereenkomst leek, uitgelopen op een politieke crisis omdat de Koreaanse president de zorgen van de Koreanen heeft onderschat. „Op zaken als voedsel, onderdak en kleren moet je blindelings kunnen vertrouwen.”

President Lee heeft volgens De Ceuster zijn bijnaam ‘de bulldozer’ de afgelopen weken helemaal waargemaakt. „Hij is niet in debat gegaan met de bevolking en hield vast aan zijn beleid. Toen dat niet hielp, stuurde hij de politie er op af. Zo’n autoritair optreden roept herinneringen op aan de tijd dat Korea nog een dictatuur was.”

De huidige regeringscrisis betekent volgens De Ceuster nog niet dat Lee af moet aftreden. „Hij zal van een aantal ministers het ontslag accepteren en hen vervangen.” Hoofdredacteur Lee denkt dat een nieuw kabinet niets oplost. „Ook als er maandag een nieuwe premier aantreedt, is de crisis nog niet voorbij.”