Het linkse busje komt niet meer

Een van de onuitgesproken doelstellingen bij de grote privatiserings- en verzelfstandigingsoperaties in de afgelopen jaren was om de macht van de vakbonden in de publieke sector te breken. Het personeel van overheidsbedrijven had gunstige arbeidsvoorwaarden, de sociale regelingen waren goudgerand, de vakbonden hadden er hun sterkste aanhang en de stakingsbereidheid was er groot.

Marktwerking moest daar een einde aan maken. Maar de jaren van lofzang op de marktwerking zijn voorbij en de politieke pendule is terug naar overheidsbemoeienis. Hoe fnuikend dat uitpakt, blijkt in het streekvervoer. De vakbonden wijten het conflict aan de liberalisering en hebben het streekvervoer platgelegd. Hun macht in deze sector is nagenoeg ongebroken.

Senator Klaas de Vries, nestor van de PvdA en minister in het tweede links-liberale kabinet (dat in 2000 de marktwerking in het personenvervoer introduceerde), schreef vorige week een behartenswaardige analyse van de toestand in het streekvervoer.

De Vries stelt vast dat de commerciële vervoersbedrijven met minder personeel de efficiency en klanttevredenheid hebben verhoogd. „De marktwerking heeft geleid tot betere vervoersprestaties.”

Zijn conclusie: het arbeidsconflict is terug te voeren op hernieuwde overheidsbedilzucht in de bedrijfsvoering en op stopzetting van de privatisering.

Onder druk van de Kamerfractie van de PvdA, met de SP in haar nek, heeft staatssecretaris Tineke Huizinga (ChristenUnie) afgezien van een verhoging van de prijs van de strippenkaart. Ook onder druk van de PvdA, met de SP in haar nek, heeft het kabinet de aanbesteding van de vervoersbedrijven in de stadsregio’s Den Haag, Rotterdam en Amsterdam afgeblazen. De commerciële vervoersbedrijven zagen 40 procent van de markt waarop ze rekenden, aan zich voorbij gaan.

Maar van grotere overheidssteun aan het OV is ook geen sprake. Het kabinet heeft de stijging van de rijksbijdrage aan het openbaar vervoer ingesnoerd en de inflatiecorrectie geschrapt.

Resultaat: de (brandstof)kosten schieten omhoog, maar de inkomsten zijn bevroren. Er is geen raketwetenschap nodig om te beseffen dat de winstmarges van de vervoersbedrijven hierdoor onder druk staan en dat dit verhaald wordt op de loonkosten. En dus op het personeel.

Een staatssecretaris die de weg kwijt is, een christelijk-sociaal kabinet dat elementaire bedrijfskennis ontbeert. Onvolkomen marktwerking is het slechtste van twee werelden. De vakbonden zijn ontgoocheld. Het linkse busje is met een klap tegen zijn eigen muur aangereden.

roel janssen