Even goed luisteren of we blijven staken

Door de staking van de vrachtwagenchauffeurs komt de distributie van verse levensmiddelen in gevaar.

Spanje neemt geen risico en is aan het hamsteren geslagen.

Portugese chauffeurs luisteren naar de radio bij een truck die een deel van de grensovergang in Noord-Spanje blokkeert. Foto Reuters Portuguese truck drivers listen to the radio for news of a protest against rising fuel costs in Irun, near the Spanish-French border June 9, 2008. Strikers blockaded distribution centres and stopped heavy goods traffic in their call for the government to establish a minimum haulage fee to counter a 35 percent rise in fuel costs over the past 12 months. REUTERS/Vincent West (SPAIN) REUTERS

Bijna een half uur staan we al te wachten in de rij voor het kleine tankstation van BP naast het Santa Justa station voor de hoge snelheidstrein in Sevilla. Een twintigtal automobilisten staat er ongeduldig te zijn, de rij wordt niet korter. Net als bij alle andere benzinestations. José Jiménez wil de tank van zijn Volkswagen Golf vol hebben met diesel om ten minste een deel van de week probleemloos te kunnen rijden. „Ik heb hem nodig voor mijn werk. En niemand weet hoe lang die staking van vrachtwagenchauffeurs gaat duren.”

Spanje nam geen risico en hamsterde maandag en gisteren zijn basisbehoeften bijeen. Een minderheid van de organisaties van kleinere wegvervoerders blokkeert wegen, havens en de grensovergangen met Frankrijk, en veroorzaakt kilometerslange opstoppingen met langzaamaanacties uit protest tegen de gestegen brandstofprijzen. Als het overleg met de regering niets oplevert, dreigt de distributie van verse levensmiddelen en benzine binnen enkele dagen plat te gaan. De run op benzine was dermate groot dat rond Barcelona bijna de helft van de stations aan het eind van de dag moest sluiten wegens de lege voorraadtanks. Rond Madrid, waar de benzineschaarste minder was, werd een speciaal plan voor de noodvoorziening van brandstof in werking gesteld.

In de grote supermarkten van Carrefour, Eroski en El Corte Inglés – die de laatste maanden juist te kampen hadden met een klandizie die steeds scherper haar portemonnee in de gaten houdt – staan eveneens lange rijen voor de kassa. De winkelwagentjes zijn volgestouwd met flessen water, melk, groente en fruit. „Verse vis is al bijna niet meer te krijgen”, klaagt een vrouw bij de kassa. De Spaanse vissers liggen met hun schepen al meer dan een week in de haven uit protest tegen de hoge brandstofprijzen.

Op de drukke toegangsweg naar Sevilla, vlak voor de grote ‘Vijfde Eeuw’ brug, wordt het verkeer ernstig vertraagd: een rij van acht vrachtwagens rijdt tergend langzaam op de rechter rijstrook en halveert zodoende effectief de capaciteit van de snelweg.

Op toegangswegen rond de grote steden ontstonden gisteren voor de tweede achtereenvolgende dag kolossale opstoppingen. De noordelijke toegangsweg naar Madrid: kilometers stilstaand verkeer. De rondwegen van Barcelona: chaos. Cádiz: afgesloten van de buitenwereld. In een poging verdere problemen te voorkomen werd een aantal tolwegen die toegang geven tot de hoofdstad gisteren gratis opengesteld.

In Spanje wordt hier en daar gesproken van een collectieve hysterie, die zich over het land uitstort. Een en ander wordt versterkt door het algemene gevoel van crisis dat Spanje in zijn greep heeft sinds de economische barometer zwaar weer aangeeft. De speculatie op de huizenmarkt is met een schok tot stilstand gekomen.

En Spanje heeft plotseling de hoogste inflatie van heel Europa, en ook de snelst groeiende werkloosheidscijfers, de snelst dalende economische groei en een overschot op de overheidsbegroting dat nog voor het eind van het jaar compleet verdwenen zal zijn.

De paniek is niet helemaal ongerechtvaardigd. De grote levensmiddelenbedrijven en distributiecentra lieten weten dat er de komende dagen nog voldoende levensmiddelen voorradig zijn. Maar vanuit de boerenorganisaties werd gewaarschuwd dat verse producten – zoals tomaten, sla en paprika – vanaf morgen schaars kunnen worden als de stakingen en blokkades aanhouden.

De productielijn van de Seat-fabrieken in Catalonië kwam maandagmiddag al stil te liggen, nadat de toevoer van een aantal onderdelen was gestaakt. De staking van de transporteurs, die officieel in de nacht van zondag op maandag van start ging, is de eerste grote sociale confrontatie voor het socialistische kabinet sinds premier José Luis Rodríguez Zapatero vier jaar geleden aan de macht kwam. Het overleg tussen de transporteurs en de regering is hervat, nadat maandag geen resultaten waren bereikt.

In socialistische kringen werd manmoedig onderstreept dat er onderhandelingsmarges zijn. De partijen werden opgeroepen tot een dialoog – het woord dat de premier graag mag gebruiken. Maar een akkoord wordt dit maal vooralsnog onwaarschijnlijk geacht. De regering Zapatero heeft geen ruimte om aan de belangrijkste eisen tegemoet te komen van de stakersgroep, die slechts een minderheid van het wegvervoer vertegenwoordigt. Het gaat daarbij om een speciaal minimumtarief voor de brandstof van het wegvervoer. Zulke prijssubsidiëring is in strijd met de Europese regelgeving.

De regering kwam eerder een pre-akkoord overeen met de vakorganisaties die meer dan 80 procent van het wegvervoer en de grote distributeurs vertegenwoordigen. Daarbij werd een automatische herziening van de vervoerstarieven overeengekomen, gerelateerd aan de stijging van de brandstoftarieven.

De grootste vakorganisatie van het wegvervoer (CETM) steunt de staking dan ook niet. De gestegen olieprijs treft vooral de kleine wegvervoerbedrijven die in de Spaanse markt actief zijn. Deze beklagen zich over wurgcontracten van de distributeurs. Van verschillende zijde is echter benadrukt dat een sanering van de versplinterde markt door fusies, overnames en sluitingen onvermijdelijk lijkt.