De betovering van Bergman

De fantasierijke Alexander (Bertil Guve) in ‘Fanny en Alexander’. Scene uit de film Fanny och Alexander (1982) Regisseur: Ingmar Bergman

Fanny en Alexander. Regie: Ingmar Bergman.Met: Bertil Guve, Pernilla Allwin, Ewa Fröling, Jan Malmsjö.In: Filmmuseum, Amsterdam; Filmhuis, Den Haag.

Fanny en Alexander was in 1982 de laatste film die regisseur Ingmar Bergman (1918-2007) regisseerde met het grote doek in het achterhoofd. Oorspronkelijk maakte hij dit portret van de uitbundige familie Ekdahl als tv-serie, maar hij heeft er zelf ook een kortere versie van gemaakt voor de bioscoop. Kort is relatief: de filmversie duurt nog altijd drie uur, maar dat is eigenlijk maar kort om te verwijlen bij de hartveroverende personages in deze film, de kinderen Fanny en Alexander, hun moeder Emilie, hun vader Oscar, oma Helena en ooms en tantes.

In deze setting roept Bergman een wereld op die hij tijdens zijn lange carrière vaker betrad: die van de gegoede burgerij in de vroege twintigste eeuw. Het lijkt wel of hij in deze film ook alle thema’s, toonsoorten, kleuren en klanken wilde stoppen die hij in zijn oeuvre ooit had uitgeprobeerd.

Het resultaat is een uitgebalanceerde film die vrolijk, dreigend, spannend, betoverend en ontroerend is. Dreigend vooral vanaf het moment dat Emilie hertrouwt met een kille Lutherse bisschop, die de kinderen geselt met de liefde voor Christus.