Zware aanpak diabetes werkt niet

Patiënten met diabetes type 2 hebben er geen baat bij als hun bloedsuiker met medicijnen verder wordt genormaliseerd dan nu gebruikelijk is.

Dat blijkt uit twee grootschalige onderzoeken die afgelopen vrijdag online zijn gepubliceerd in het medische tijdschrift The New England Journal of Medicine (NEJM). Aan beide studies namen meer dan tienduizend mensen deel.

De onderzoeken rekenen af met de hoop dat hartaanvallen – een van de risico’s van suikerziekte – voorkomen worden door enkel de bloedsuikerspiegel met pillen sterk te verlagen, tot dichtbij het normale niveau. NEJM-redacteuren stellen in een commentaar dat het meer zin heeft als patiënten gezond gaan leven, en medicijnen krijgen om de bloeddruk en het cholesterolgehalte te verlagen.

Bij diabetes type 2 wordt het lichaam steeds ongevoeliger voor insuline, het hormoon dat het suikergehalte van het bloed in bedwang houdt. Naar schatting lijden 600.000 Nederlanders aan diabetes type 2. Ze lopen een verhoogd risico op schade aan ogen, nieren en bloedvaten, en op een hartaanval.

De schade aan ogen, nieren en bloedvaten vermindert behoorlijk als het HbA1C (een waarde die iets zegt over het bloedsuiker in de afgelopen weken) van suikerpatiënten daalt naar 7 procent. Dat is de huidige medische streefwaarde, haalbaar in de huisartspraktijk, met begeleiding en medicijnen. Hoogleraar diabetologie Guy Rutten van het UMC Utrecht: „Ik vind dit een bevestiging van wat we in Nederland al doen: niet alleen kijken naar het glucosegehalte.”

Het aantal hartaanvallen blijft bij een HbA1C van 7 nog vrij hoog. Gespeculeerd werd dat minder mensen dood zouden gaan aan hun hart als het HbA1C verder zou dalen: tot 6,5 of zelfs 6. Gezonde mensen hebben immers een HbA1C van rond de 5 procent.

Dat werkt niet. Het bloedsuiker daalt wel, maar de sterfte niet. In een van de studies, die in de Verenigde Staten werd uitgevoerd, stierven zelfs meer mensen door de intensieve therapie.

Artsen in de Amerikaanse studie – die zelf mochten kiezen welke medicijnen ze gebruikten – grepen massaal naar de glitazonen, vaak in combinatie met insuline. Inmiddels is bekend dat mensen van glitazonen, die pas kort op de markt zijn, hartfalen krijgen. Dan wordt de hartspier dikker en pompt het hart niet meer goed. In de andere studie, die in Europa en Australië gedaan werd, werd vooral glicazide gebruikt, aangevuld met andere medicijnen.

Dat was niet nadelig voor het hart, maar het hielp evenmin. Hoogleraar Rutten denkt dat het verder verlagen van het bloedsuiker misschien wél werkt bij diabeten die nog geen hartklachten hebben.