Vrachtwagens staan stil, Spanje hamstert

De hoge olieprijzen werken hoe langer hoe meer door in de brandstofprijzen. In Spanje staken vrachtwagenchauffeurs tegen de dure diesel. Ze blokkeren wegen.

Vrachtwagenchauffeurs uit Spanje en Portugal maken eten klaar bij een truck die een deel van een grensovergang in Noord-Spanje blokkeert. Foto AP Truck drivers Ivan Vasquez, 46, from Spain, left, Carlos Carvahlo, 52, from Portugal, center, and Francisco Castellon, 35, from Spain,right, prepare their food near a truck which is blocking the traffic on the Spanish border with France in Behobia, northern Spain, Monday, June 9, 2008. Tens of thousands of Spanish truckers began an indefinite strike over soaring fuel costs that could bring the country to a standstill. (AP Photo/Alvaro Barrientos) Associated Press

Bijna een half uur staan we al te wachten in de rij voor het kleine tankstation van BP naast het Santa Justa station voor de hoge snelheidstrein in Sevilla. Een twintigtal automobilisten staat er ongeduldig te zijn, de rij wordt niet korter. Net als bij alle andere benzinestations. José Jiménez wil de tank van zijn Volkswagen Golf vol hebben met diesel om ten minste een deel van de week probleemloos te kunnen rijden. „Ik heb hem nodig voor mijn werk. En niemand weet hoe lang die staking van vrachtwagenchauffeurs gaat duren.”

Spanje nam geen risico en hamsterde gisteren en vandaag zijn basisbehoeften bijeen. Een minderheid van de organisaties van kleinere wegvervoerders blokkeert wegen, havens en de grensovergangen met Frankrijk, veroorzaakt kilometerslange opstoppingen met langzaamaanacties uit protest tegen de gestegen brandstofprijzen. Als het overleg met de regering niets oplevert, dreigt de distributie van verse levensmiddelen en benzine binnen enkele dagen plat te komen liggen. De run op benzine was dermate groot dat rond Barcelona bijna de helft van de stations aan het eind van de dag moest sluiten wegens de lege voorraadtanks. Rond Madrid, waar de benzineschaarste minder was, werd een speciaal plan voor de noodvoorziening van brandstof in werking gesteld.

In de grote supermarkten van Carrefour, Eroski en El Corte Inglés – die de laatste maanden juist te kampen hadden met een klandizie die steeds scherper haar portemonnee in de gaten houdt – staan eveneens lange rijen voor de kassa. De winkelwagentjes zijn volgestouwd met flessen water, melk, groente en fruit. „Verse vis is al bijna niet meer te krijgen”, klaagt een vrouw bij de kassa. De Spaanse vissers liggen met hun schepen al meer dan een week in de haven uit protest tegen de hoge brandstofprijzen.

Op de drukke toegangsweg naar Sevilla, vlak voor de grote ‘Vijfde Eeuw’ brug, wordt het verkeer ernstig vertraagd: een rij van acht vrachtwagens rijdt tergend langzaam op de rechter rijstrook en halveert zodoende effectief de capaciteit van de snelweg.

De toegangswegen rond de grote steden veranderde vanmorgen voor de tweede achtereenvolgende dag in een kolossale opstopping. De noordelijke toegangsweg naar Madrid: kilometers stilstaand verkeer. De rondwegen van Barcelona: chaos. Cádiz: afgesloten van de buitenwereld. In een poging verdere problemen te voorkomen werd een aantal tolwegen die toegang geven tot de hoofdstad vanochtend gratis opengesteld.

De verkeerschaos en hamsterwoede werd hier en daar al veroordeeld als een collectieve hysterie. Een en ander wordt versterkt door het algemene gevoel van crisis dat Spanje in zijn greep heeft sinds de economische barometer zwaar weer aangeeft. De door speculatiehuizenmarkt is met een ruk tot stilstand gekomen.

Vervolg Diesel: pagina 13

Verse producten schaars

Met alle gevolgen van dien: Spanje heeft plotseling de hoogste inflatie van heel Europa, de snelst groeiende werkloosheidscijfers, de snelst dalende economische groei en een overschot op de overheidsbegroting dat nog voor het eind van het jaar compleet verdwenen zal zijn.

De paniek is echter niet helemaal ongerechtvaardigd. De grote levensmiddelenbedrijven en distributiecentra lieten weten dat er de komende dagen nog voldoende levensmiddelen voorradig zijn. Maar vanuit de boerenorganisaties werd gewaarschuwd dat verse producten – zoals tomaten, sla en paprika – vanaf morgen schaars kunnen worden als de stakingen en blokkades aanhouden.

De productielijn van de Seat-fabrieken in Catalonië kwam gistermiddag al stil te liggen, nadat de toevoer van een aantal onderdelen was gestaakt.

De staking van de transporteurs, die officieel in de nacht van zondag op maandag van start ging, is de eerste grote sociale confrontatie van het socialistische kabinet sinds premier José Luis Rodríguez Zapatero vier jaar geleden aan de macht kwam. Het overleg tussen de transporteurs en de regering is vandaag hervat, nadat gisteren geen resultaten werden bereikt.

In socialistische kringen werd manmoedig onderstreept dat er onderhandelingsmarges zijn. De partijen werden opgeroepen tot een dialoog – het woord dat de premier graag mag gebruiken. Maar een akkoord wordt dit maal vooralsnog onwaarschijnlijk geacht. De regering Zapatero staat met lege handen om aan de belangrijkste eisen tegemoet te komen van de stakersgroep, die slechts een minderheid van het wegvervoer vertegenwoordigt. Het gaat daarbij om een speciaal minimumtarief voor de brandstof van het wegvervoer. Zulke prijssubsidiëring is in strijd met de Europese regelgeving.

De regering kwam eerder een pre-akkoord overeen met de vakorganisaties die meer dan 80 procent van het wegvervoer en de grote distributeurs vertegenwoordigen. Daarbij werd een automatische herziening van de vervoerstarieven overeengekomen, gerelateerd aan de stijging van de brandstoftarieven. De grootste vakorganisatie van het wegvervoer (CETM) steunt de staking dan ook niet. De gestegen olieprijs treft vooral de kleine wegvervoerbedrijven die in de Spaanse markt actief zijn. Deze beklagen zich over wurgcontracten van de distributeurs. Van verschillende zijde is echter benadrukt dat een sanering van de versplinterde markt door fusies, overnames en sluitingen onvermijdelijk lijkt.

Lees meer over de hoge brandstofprijzen op nrc.nl/olie