Opeens draait Oranje weer op volle toeren

Niemand rekende erop en toch gebeurde het. Het Nederlands elftal speelde gisteravond in Bern de sterren van de hemel.

En opeens speelde het Nederlandse elftal het aantrekkelijke en aanvallende voetbal dat bondscoach Marco van Basten bij zijn aanstelling in 2004 had beloofd. De Oranje-machine draaide zoals dat jaren achtereen niet het geval was geweest. Tot verrassing, opluchting en zelfs verbijstering van velen was Nederland in het Stade de Suisse efficiënter, uitgekookter en technisch superieur aan wereldkampioen Italië. Van Basten sprak in Bern van een „historische avond”. En met een knipoog naar Johan Cruijff zei de bondscoach: „Je kan dus wel van Italianen winnen.”

De basis van het succes in de eerste groepswedstrijd van het EK werd eind vorig jaar gelegd. Het elftal was verworden tot een bangig geheel zonder enig vertrouwen in eigen kunnen. Het toenmalige Oranje had zich onder leiding van Van Basten zo vervreemd van het publiek dat de ploeg zelfs op de avond van de kwalificatie werd uitgefloten. Op aandringen van zeven internationals stapte de bondscoach eindelijk af van het door Cruijff gepredikte 4-3-3-systeem. Dit overigens tot afgrijzen van de oude meester.

De internationals speelden vanaf de eerste oefenwedstrijd tegen Kroatië (0-3) als bevrijd. In plaats van het spelen met vleugelaanvallers, trad Nederland, in navolging van de wereldtop, ook aan met een vijfmans middenveld. In de aanloop naar het EK toonde Oranje al bij vlagen het nieuwe, harmonieuze gezicht. En toen gisteravond in Bern de hele wereld meekeek, paste alles plotseling perfect in elkaar. Nooit eerder speelde Oranje in een openingswedstrijd zo goed.

Op het moment dat velen voor een afstraffing vreesden, speelde het Nederlands elftal de beste van de tot nu toe 49 interlands onder Van Basten. Waar de bondscoach eerder geforceerd op zoek ging naar de spelers die het beste in zijn systeem pasten, had hij nu de speelwijze aangepast aan de kwaliteiten van zijn spelers. Door het grote aantal creatieve en aanvallend ingestelde voetballers bij Oranje krijgt het internationaal beproefde systeem een eigenwijs ‘Hollands’ tintje.

Het geloof in eigen kunnen werkte vervolgens als katalysator. Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart konden plotseling wel op een middenveld spelen. De 33-jarige Giovanni van Bronckhorst was tegen Italië hét voorbeeld van de moderne vleugelverdediger. En Ruud van Nistelrooy hoefde geen ingewikkelde opdrachten uit te voeren, maar moest doen waar hij goed in is: scoren. Van Nistelrooy maakte het eerste doelpunt. De wijze waarop Sneijder uit de mooiste aanval van het toernooi de 2-0 maakte, was illustratief voor het grootse optreden van Oranje.

EK voetbal: pagina 10 en 11

Bekijk een fotoserie over Oranje via nrc.nl/EK