Franse scoringsdrift

Frankrijk kan maar moeilijk wachten tot op 1 juli het EU-voorzitterschap begint.

Ondertussen raakt de rest van Europa bezorgd over de grote Franse scoringsdrift.

De Franse president Nicolas Sarkozy met zijn vrouw Carla Bruni. Foto AFP De Franse president Nicolas Sarkozy en zijn vrouw Carla Bruni Foto AFP/Eric Feferberg French President Nicolas Sarkozy and his wife Carla Bruni-Sarkozy share a light moment as they visit the jail where Nelson Mandela has been emprisoned for 18 years, on February 29, 2008 on Robben island. Sarkozy and first lady Carla Bruni visited the former penal colony of Robben Island off the Cape Town coast in the afternoon, before departing for Johannesburg for a private meeting with former president and anti-apartheid icon, 89-year-old Nelson Mandela. AFP PHOTO / POOL / ERIC FEFERBERG AFP

De Russische premier Poetin kwam op bezoek, president Bush komt later deze maand. Uit Den Haag kwam minister Verhagen even langs, tegelijk met een delegatie van linkse europarlementariërs. Maar op de website eu2008.fr die gisteravond werd gelanceerd, staat het echt: Frankrijk wordt pas op 1 juli een half jaar voorzitter van de EU.

Zoveel geduld is te veel gevraagd van president Nicolas Sarkozy en zijn ministers. Het Franse staatshoofd reisde de afgelopen week naar Polen en Oostenrijk, waar hij een plan presenteerde voor een Europees ‘immigratiepact’. Frankrijk wil daarmee scoren tijdens zijn voorzitterschap – onder meer door een Europese afspraak om nergens nog een generaal pardon toe te kennen.

Hij speelde ook opzichtig in op de protestgolf in een reeks lidstaten – van Britse boeren tot Spaanse vissers en Italiaanse transporteurs – tegen de hoge brandstofprijzen. Sarkozy opperde dat er een Europese fiscale tegemoetkoming moet komen. Een „verkeerd signaal” vond Brussel.

Het proefballonnetje toont hoe Sarkozy werkt: hij komt met opvallende, tegendraadse, desnoods ogenschijnlijk kansloze voorstellen, en sorteert gegarandeerd effect. Ze geven hem het politieke initiatief en ze blijven hangen in de publieke opinie.

Maar Sarkozy kan ook pragmatisch zijn. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om een van de spannendste politieke EU-onderwerpen het komende half jaar: het aanwijzen van de poppetjes voor de nieuwe topbanen van president van de Europese Raad van regeringsleiders en van Europees minister van Buitenlandse Zaken. Sarkozy mikte op een vaste Raadsvoorzitter met presidentiële statuur, de Britse ex-premier Blair. Maar toen duidelijk werd dat andere lidstaten hiermee nooit zouden instemmen, draaide hij bij. Ook Parijs schermt nu met de namen die in het circuit de lijstjes aanvoeren, onder wie de Luxemburgse premier Juncker.

Als Sarkozy in december daarover consensus bereikt, heeft hij misschien niet zijn zin gekregen, maar wel succes geboekt. Sarkozy wil een leider op Europese schaal zijn. Het EU-voorzitterschap moet daarvan de bekroning worden.

In Europa wordt al maandenlang met argwaan en vol verwachting uitgekeken naar een voorzitter met zoveel ambitie. Iedereen wist dat Frankrijk zich sneller als voorzitter zou gaan gedragen dan voorzien. Toen Slovenië er aanvankelijk niet in slaagde – door het verzet van Nederland – tot een samenwerkingsakkoord te komen met Servië, zei de Franse minister Jouyet (Europese Zaken) dat het tijdens het Franse voorzitterschap wel zou lukken.

Om de onrust bij critici weg te nemen, meet Frankrijk zich de allure aan van een klassieke voorzitter, die belooft zich bescheiden te gedragen, zoveel mogelijk te luisteren en ‘neutraal en evenwichtig’ te zijn. Er is een al even klassiek prioriteitenlijstje geproduceerd. Onderaan staat het moeilijkste: overeenstemming over de afgesproken tussenbalans van het Europese landbouwbeleid. Frankrijk kan hier nauwelijks neutraal zijn: van oudsher is het de meest fervente verdediger van het gemeenschappelijke landbouwbeleid.

Bovenaan het lijstje staan de klimaatplannen. Landen zullen proberen uitzonderingsposities te krijgen voor hun industrie en de EU-voorzitter zal beslissingen moeten afdwingen. Om journalisten in Brussel te laten beseffen dat het dit jaar niet alleen om Frankrijk gaat, organiseerde Duitsland anderhalve maand geleden een persreis naar Berlijn. Meestal organiseren aanstaande EU-voorzitters zulke reizen. De boodschap ging over de auto-industrie. Het is niet eerlijk, vindt Duitsland, om vooral zware auto’s te belasten voor de milieuvervuiling. Zo’n maatregel treft de Duitse industrie harder dan de Franse.

Dit is geen onschuldig gekissebis. Vorig jaar hielp Sarkozy Merkel – toen dienstdoend EU-voorzitter – nog bij het verzekeren van overeenstemming over een nieuw Europees verdrag.

Maar sindsdien heeft Sarkozy zich vaak een Europese einzelgänger betoond. Hij wordt gezien als een buitenbeen die de boventoon wil voeren. Alleen voor meer Europees protectionisme tegen de gemondialiseerde economie (zie ook de brandstofprijzen). Is op eigen houtje bereid Turkije de wacht aan te zeggen als kandidaat-EU-lid. In zijn eentje begonnen aan de oprichting van een Mediterrane Unie. Steeds waren er andere landen, vaak Duitsland, voor nodig om Parijs in het gareel te krijgen.

Zonder schade ging het allemaal niet. Vooral in de Frans-Duitse relatie doet zich dat gelden. Van alle Europese leiders heeft juist de machtigste Parijs nog niet aangedaan dit voorjaar: Merkel staat voorlopig niet ingeroosterd in het Elysée.