Anton Kuerti overtuigt in ‘Diabelli’

Klassiek Anton Kuerti , piano. Programma: sonates en Diabelli Variaties van Beethoven. Gehoord: 8/6 Concertgebouw Amsterdam.

Opnieuw heeft Murray Perahia last van een blessure aan zijn rechterduim, zodat hij zijn recital in de serie Meesterpianisten moest afzeggen. De van origine Oostenrijkse pianist Anton Kuerti, die opgroeide in de Verenigde Staten en zich vestigde in Canada, viel in met een Beethoven-programma, waarbij hij vooral indruk wist te maken met diens zelden uitgevoerde en berucht gecompliceerde Diabelli Variaties.

Een sterrenstatus als Glenn Gould voor klassiek of Oscar Peterson voor jazz heeft Kuerti, die doorgaat voor een van de betere pianisten van Canada, ook in zijn eigen land nooit gehad. Maar de 70-jarige pianist, die evenals Perahia ook bij Horszowski studeerde, ontving er wel prijzen en eredoctoraten, waaronder onlangs de Arts Award for Lifetime Artistic Achievement.

Kuerti geldt als een eigenzinnige, politiek bewuste pianist, die geen concessies wil doen aan de commercie. Hij schuwt exceptionele honoraria, want die zijn volgens hem in strijd met de spirituele betekenis van de klassieke muziek. Hij stelde zich ooit voor de socialistische New Democratic Party in Toronto verkiesbaar voor het parlement, maakte zich sterk voor Amnesty International en zette zich in voor de walvissen.

Een paar jaar geleden onderbrak Kuerti een recital in Ottawa, omdat er iets rammelde in de vleugel. Hij haalde een schroevendraaier, sleutelde aan het instrument en liet het publiek twintig minuten wachten totdat de klus was geklaard. Was excentriciteit eens het handelsmerk van de geniale Glenn Gould, de intellectuele pianistiek van Kuerti lijkt net niet uitzonderlijk genoeg om zijn eigenaardigheden op te vatten als ‘bijproduct’ van zijn genialiteit.

Nadat de wellicht nerveuze Kuerti in een rommelig en krachteloos gespeelde Sonate nr. 26 ‘Les Adieux’ met moeite op dreef was gekomen, bloeide zijn a-sensuele toucher open tijdens zijn heftige en gedreven vertolking van Beethovens ‘Appassionata’.

Timing, balans, akkoordspel, klankkwaliteit, spanningsopbouw, stemvoering en fraseringen voegden zich echter pas samen tot een werkelijk overtuigend geheel in zijn geconcentreerde en intens doorleefde interpretatie van Beethovens Diabelli Variaties, die Kuerti al opnam in 1974, voordat hij alle sonates en concerten van Beethoven op de plaat zette.

Met name waar Mozart en Bach ‘langskomen’ in deze onnavolgbare variatiereeks, wist Kuerti momenten te creëren waarin het even leek alsof de muziek ter plekke opnieuw werd geboren.