Zwemmers snel wakker door lichttherapie

De olympische zwemfinales worden straks ’s ochtends gehouden. Bij de NK oefent de zwemtop er alvast op, met een bombardement van ‘daglicht’ aan het ontbijt.

Midden tussen de ontbijtende gasten in de eetzaal van chique hotel Sofitel Cocagne, in het hart van Eindhoven, zitten ze dit weekeinde in trainingspak aan het ontbijt, met grote, felle lampen voor hun neus: Nederlandse zwemmers die proberen sneller wakker te worden, zodat ze fit aan de start verschijnen voor de ochtendfinales van de Nederlandse kampioenschappen. Ze voeden zich met licht. En met geroosterde boterhammen, want die verteren sneller dan gewone en geven dus ook sneller energie, zegt Nick Driebergen, rugslagspecialist en, naar eigen zeggen, „een extreem avondmens”.

Alles in het teken van ‘Peking’. Het besluit van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) de zwemfinales tijdens de Spelen in Peking in het belang van de Amerikaanse televisiekijker om tien uur ’s ochtends te laten beginnen, heeft grote consequenties voor de zwemmers. In Eindhoven, bij de laatste grote wedstrijd in de aanloop naar de Spelen, oefent de Nederlandse ploeg daarom met een vergelijkbaar wedstrijdschema.

Voor Nick Driebergen valt de omschakeling „enorm” mee, zo ondervond hij zelf, met dank aan de ‘lichttherapie’ tijdens het ontbijt. „Ik heb gisterochtend mijn tweede tijd ooit gezwommen op de 200 meter rugslag”, zegt Driebergen. „En dat terwijl ik niet eens speciaal voorbereid was voor deze wedstrijd. Deze methode werkt voor mij heel goed. Je bent sneller wakker. Ik ben helemaal geen ochtendmens. Ik had ’s ochtends vaak een dipje. Dat ben ik kwijt.”

Op voorspraak van de Eindhovense lichtdeskundige Toine Schoutens stellen de zwemmers zich tijdens het ontbijt een half uur bloot aan een bombardement van licht om de slaperige lijven te activeren. Onder invloed van licht verdwijnt het ‘slaaphormoon’ melatonine sneller en wordt de energiehuishouding van de zwemmers sneller op gang gebracht.

Uit onderzoeken blijkt volgens Schoutens dat de meeste mensen aan het begin van de avond de beste fysieke prestaties leveren. Feitelijk zorgt het extra licht ervoor dat de biologische klok een stukje vooruit wordt gezet. „Die lamp heeft echt effect”, is ook de mening van Pieter van den Hoogenband. De drievoudig olympisch kampioen past zijn ritueel echter maar gedeeltelijk aan de ochtendfinales aan. „Je moet ervoor waken dat je niet te gek gaat doen, dat je niet al je energie kwijtraakt aan al die nieuwigheden”, zegt hij. „Het is belangrijk daarin een balans te vinden.”

Zo maakte de sprinter al snel een einde aan het experiment met de speciale lichtwekker – ook een aanrader van de lichtdeskundige. Dat apparaat geeft ’s ochtends vanaf een bepaald moment stapsgewijs steeds meer licht, desgewenst ondersteund door natuurlijke geluiden – van watervallen tot fluitende vogeltjes in het park. „Dat ding heeft mij bijna mijn huwelijk gekost”, zegt Van den Hoogenband. „Mijn vrouw werd helemaal gek van dat ding, zeker toen ik die waterval opzette. We maakten bijna ruzie wie het eerst naar het toilet mocht.”

Van den Hoogenband zegt zelf weinig moeite te hebben met „’s morgens hard zwemmen”. Volgens hem is het deels een mentale kwestie. „Je moet op elk moment van de dag kunnen presteren, desnoods midden in de nacht. Ik vloog in het verleden wel op en neer naar Sydney voor wedstrijden tegen Ian Thorpe of Michael Klim. Ook al ben je heel erg ontregeld, daar moet je je op instellen.”

Dat klinkt opmerkelijk voor de zwemmer die een kleine twee jaar geleden nog zei zich „bedonderd en belazerd” te voelen door de knieval van de sportautoriteiten voor de Amerikaanse tv-zender NBC. „Ik vond op dat moment dat ik het moest opnemen voor mijn medesporters naar wie minder snel werd geluisterd. We moesten er goed over nadenken dat de hoogste bieder het hele programma kon omgooien.”

En vervolgens ging Van den Hoogenband aan de slag om zich zo goed mogelijk voor te bereiden op de nieuwe wedstrijdindeling. Niet alleen met licht, maar ook met voeding. „Ik vind het nogal lekker om de dag te beginnen met een omelet, maar dat is natuurlijk niet slim.”

Nederlands beste zwemmer aller tijden leek gisteren niet te lijden onder het zwemmen van een finale om elf uur ’s ochtends. Van den Hoogenband won de 50 meter in 22,21 seconden. Zo snel was hij nog nooit in deze fase van het seizoen. Daarbij past de aantekening dat hij voor het eerst een race zwom in het bejubelde LZR Racer-zwempak van fabrikant Speedo.

Net als Van den Hoogenband kreeg ook Nick Driebergen een blaadje met producten die hij aan zijn ontbijt beter wel en niet kan eten. „Van eiwitten aan het ontbijt word je ook heel wakker”, weet hij. „Dus we eten veel vlees. Ik hou ook van een omeletje, maar dat is te zwaar. Zuivel werd weer sterk afgeraden, waarom weet ik niet. Dat is jammer, want ik hou wel van een glaasje melk.”

    • Rob Schoof