Witwasserette aan de Noordzee

Al Capone, de capo van de onderwereld in Chicago ten tijde van de Amerikaanse ‘drooglegging’, had de perfecte oplossing bedacht voor de opbrengst uit de clandestiene dranksmokkel. Hij kocht een keten van wasserettes op en boekte de inkomsten uit zijn ondergrondse drankhandel als fictieve omzetten van de legale wasmachines.

Daar komt de term ‘witwassen’ vandaan.

Tegenwoordig omvat witwassen een scala aan activiteiten: ordinaire belastingontduiking, in omloop brengen van zwart verdiend geld, criminele geldstromen en terrorismefinanciering.

Niet alleen exotische eilandjes met palmstranden of bergstaatjes met sneeuw zijn er in bedreven. Nederland kan er ook wat van, mede dank zij de soepele wetgeving voor buitenlandse financiële trustmaatschappijen.

Twee jaar geleden kwam een onderzoek van de Utrecht School of Economics met een schatting dat jaarlijks 18,5 à 25 miljard euro in Nederland wordt witgewassen. Het ministerie van Financiën, dat opdracht tot het onderzoek had gegeven, distantieerde zich er snel van. Het viel allemaal reuze mee, zei toenmalig minister Zalm (VVD) in de Kamer.

Niet dus, blijkt uit een rapport van de Rekenkamer over bestrijding van witwassen, dat deze week werd gepubliceerd. Over de omvang van de bedragen laat de Rekenkamer zich niet uit, wel over de prestaties van de overheid om witwassen te bestrijden.

Die vallen zwaar tegen. De betrokken ministers hebben geen inzicht in de feiten, de pakkans en de opsporingskans zijn klein. Alleen de strafkans noemt de Rekenkamer ‘redelijk’. Bij de opsporingsdiensten ontbreken de capaciteit, deskundigheid en prioriteit om witwassen en financiële fraude te bestrijden.

Gezien de slachtoffers (advocaten, vastgoedhandelaren) van de Amsterdamse criminele afrekeningen van de afgelopen jaren mag het op zijn zachtst opmerkelijk heten dat notarissen, accountants en advocaten niet gecontroleerd worden. Zij vormen de schakels tussen de onder- en bovenwereld op financieel gebied. Ook opmerkelijk: in de politieregio’s waar de witwasdichtheid het grootst is (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag), zijn de opsporing- en strafkans het kleinst. Zeg maar: afwezig.

Nederland heeft een omvangrijke criminele economie van drugs, chemische pillen, prostitutienetwerken en wapenhandel. Tegenover iedere goederentransactie staat per definitie een financiële transactie. Dat geld verdwijnt in het witwascircuit. Toch gek dat de politieke opwinding steevast gaat over de bolito-slikkers en niet over de geldstromen.

De Surinaamse band Trafassi zong het al: ‘Kleine wasjes, grote wasjes, laat maar lekker draaien.’

Roel Janssen

    • Roel Janssen