Volgende crisis beter

huizenprijs_afp.jpgWat ging er mis bij Standard & Poor’s, in de aanloop naar de kredietcrisis? Net als de andere kredietbeoordelaars (Moody’s, Fitch) kreeg het bedrijf het afgelopen jaar iedereen over zich heen omdat het de complexe financiële producten die banken in de problemen hebben gebracht, wél hoge waarderingen had gegeven. Vandaag konden we aan Paul Coughlin, de baas van de divisie die die ratings doet, vragen hoe dat kon.

Eerst een beetje achtergrond. Bedrijven als S&P geven van allerlei vormen van krediet aan hoe waarschijnlijk het is dat de leningen worden afbetaald. Zo wordt een obligatie met een AAA-rating bijna zeker afbetaald en een met een BB-rating misschien niet. De ingewikkelde financiële producten (CDO’s) die gebaseerd zijn op hypotheken aan arme Amerikanen hadden vaak AAA-ratingen (lees in dit stuk van de New York Times hoe dat kon). Toen bleek dat veel van die mensen hun lening helemaal niet konden betalen, stortte de markt voor die CDO’s in. En klopten investeerders bij S&P aan, want hoe kon zoiets gebeuren met AAA-producten?

Dat vroegen wij dus ook.  

De theorie dat S&P onder een hoedje speelde met de grootkapitalisten die CDO’s en dergelijke uitgeven, omdat ze daar nu eenmaal door worden betaald, wees Coughlin van de hand. Volgens hem werken bij S&P alleen brave borsten voor wie geld niet belangrijk is. ,,Anders werkten ze wel bij een investment bank.” Toegegeven: in het grafiekje dat hij liet zien (en dat ik nu niet meer kan vinden op hun website) klopte hun rating door de jaren heen goed met het percentage leningen dat niet wordt terugbetaald: van  0,3 procent bij AAA-producten tot ruim 51 procent bij CCC.

Volgens Coughlin was het probleem dat hun systematiek van het beoordelen ingehaald was door de realiteit. De vorige keer dat het mis ging met dit soort subprime hypotheken was in 2001: ongeveer 6 procent van de leningen werd toen niet afbetaald, dus het bedrijf ging ervanuit dat dat het doemscenario was. Achteraf had S&P moeten zien dat er wel érg veel van die subprime hypotheken werden afgesloten, zei Coughlin. En zich moeten afvragen of dat niet iets zei over de kwaliteit: waren dit misschien leningen aan mensen die helemáál geen huis konden betalen? Hij schat dat dit keer ongeveer 20 procent van de subprime leningen kan worden afgeschreven.

Verder ligt een deel van het probleem bij CDO’s: financiële producten die zó ingewikkeld zijn dat niemand eigenlijk meer weet wat hij krijgt, als hij een CDO koopt. Ook S&P niet. Voortaan gaat het bedrijf beter kijken of die complexiteit op zichzelf niet een reden is om de waardering te verlagen.

Goed, een ingewikkeld verhaal. Het goede nieuws is dat S&P er iets aan gaat doen, het bedrijf heeft een serie vrij ambitieuze maatregelen. Het slechte nieuws is dat er altijd weer een nieuwe crisis komt, zoals Coughlin zei. ,,Financial markets go from a focus on greed to a focus on fear.” En of ze die zullen voorzien? Zelfs Coughlin zelf betwijfelt het.