Rentebeleid van ECB is een raadsel

Hier is een raadsel voor de logici onder ons. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft slechts één enkele opdracht: de inflatie onder de 2 procent houden. Het inflatiepercentage in de eurozone staat sinds november vorig jaar boven de 3 procent. Centrale banken bestrijden de inflatie door het voornaamste rentetarief – in de eurozone momenteel 4 procent – ruim boven het inflatiepercentage te houden. Waarom schrok de markt dan toen ECB-president Jean-Claude Trichet zei dat een renteverhoging waarschijnlijk was?

Het schokeffect is niettemin onmiskenbaar. De markt had rekening gehouden met een renteverhoging van 25 basispunten begin volgend jaar. Na de maandelijkse persconferentie van Trichet veranderde dat vrijwel onmiddellijk in twee renteverhogingen, waarvan de eerste vermoedelijk al in juli voor de deur staat.

Eén mogelijk antwoord luidt dat de markt niet had voorzien dat de ECB zich zo veel zorgen zou maken. Hoewel het inflatiepercentage van mei (3,6 procent) vrijwel zeker niet de piek zal zijn, verwachten veel economen dat de druk op de prijzen zal afnemen nadat de grondstoffenzeepbel is doorgeprikt. Maar dat optimisme verwijst naar een jaar of twee vanaf nu. De tussenliggende periode is lang genoeg om de hogere prijzen gecompenseerd te zien worden door hogere lonen, de eerste stap in een loon-prijs-spiraal.

De meest waarschijnlijke verklaring voor de verrassing van de markt is dat beleggers niet geloofden dat de ECB zijn opdracht serieus nam. Als het erop aan zou komen, verwachtten beleggers niet dat de bank het risico zou willen lopen een recessie in de eurozone te veroorzaken door de rente te verhogen op een moment dat de economie zo duidelijk aan een inzinking onderhevig was.

Deze lezing van de aanpak van de bank is niet geheel irrationeel. De rente is een flinke tijd veel lager geweest dan anti-inflatie puristen wilden zien. De zorg om de economie van de ECB werd bevestigd door zijn – mogelijk inflatiebevorderende – liquiditeitsinjecties sinds het begin van de kredietcrisis in augustus vorig jaar.

Daarom verkeerden beleggers ten onrechte in de veronderstelling dat de ECB slechts iets ongeruster was over de inflatie dan de Federal Reserve (de Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken). De Fed wordt geacht zowel oog te hebben voor de economische groei als voor inflatie. Dat meervoudige mandaat heeft ervoor gezorgd dat de Fed niet zo’n moeite heeft met een inflatiepercentage dat twee procentpunten hoger ligt dan het rentetarief.

De oplossing van het raadsel is eenvoudig. De markt zit er qua financiële geografie helemaal naast. Frankfurt is Washington niet.

Edward Hadas