‘Onfrisse deals zijn noodzaak’

De Afghaanse president Hamid Karzai ligt onder vuur. Gesprek aan de vooravond van een bezoek aan Nederland en een donorconferentie in Parijs. „Ik zou de Talibaan graag in mijn kamp hebben.”

„Onze familie is al meer dan driehonderd jaar invloedrijk” Foto AFP Afghan President Hamid Karzai speaks during a joint press conference with his unseen Turkmenistan counterpart Gurbanguly Berdymukhamedov at the Presidential Palace in Kabul on April 28, 2008. Turkmenistan and Afghanistan signed deals on energy, transport and culture on April 28, days after agreeing with Pakistan and Indian to push forward a multi-billion-dollar gas pipeline.Berdymukhamedov and his Afghan counterpart Hamid Karzai watched their ministers sign the deals and then inked their own on cementing bilateral ties. AFP PHOTO/SHAH Marai AFP

De Afghaanse president Hamid Karzai kreeg deze week van de Wereldbank het verwijt dat hij niet genoeg doet aan corruptiebestrijding. Ook zou hij niet genoeg aandacht besteden aan armoedevermindering. Volgens de Wereldbank is de effectiviteit van de hulp aan Afghanistan „een groot probleem”. Sinds de val van het Talibaanregime in 2001 is Afghanistan voor 90 procent van zijn inkomsten afhankelijk van internationale hulp.

Er is veel geschreven over het falen van de internationale strijdkrachten in Afghanistan. Maar een behoorlijk deel van het oproer in het zuiden en westen van uw land heeft meer weg van een protestbeweging tegen een corrupte elite en een falende regering. Is het niet zo dat veel Afghanen zich alleen maar bij de Talibaan aansluiten, omdat ze die niet als corrupt beschouwen?

„Daar ben ik het volstrekt niet mee eens, dat is niet waar.”

Er zijn Afghanen die zeggen dat de president, door het aanstellen van hoge officieren in Kabul en de provincies, de oproer zelf aanwakkert met deze persoonlijke beslissingen. Is daar iets van waar?

„Het bestuur is enorm vooruit gegaan in Afghanistan. Voor het eerst in zes jaar is de schatkist transparant. Er zijn geen geheime fondsen meer. Vroeger gingen de gouverneurs gewoon hun eigen gang. Tegenwoordig moeten ze verantwoording afleggen en zitten er voormalige gouverneurs die crimineel of corrupt waren, in de gevangenis, zoals de ex-gouverneur van de provincie Baghdis. Natuurlijk heeft het land meer tijd nodig, maar de problemen in het zuiden en oosten zijn niet te wijten aan een slecht beleid.

Wat zijn dan de oorzaken voor de moeilijkheden daar?

„Er is veel buitenlandse inmenging. Het zuiden van dit land is voor de Talibaan altijd al het centrum van hun activiteiten geweest. Daar kwamen ze oorspronkelijk vandaan. En daar liggen ook de sporen van de jarenlange strijd van de mujahedeen. Dit zijn allemaal factoren.”

Sommigen van uw naaste adjudanten worden verdacht van het stelen van land, het smokkelen van drugs en het organiseren van illegale burgerlegers, onder wie gerespecteerde gouverneurs en politiechefs. Uw advocaat-generaal Abdul Jabar Sabet, heeft onlangs enkele namen genoemd, waaronder die van de gouverneur van Nangahar. Waarom blijft u deze mensen beschermen?

„Ik bescherm helemaal niemand. Wij proberen Afghanistan te besturen, vrede en stabiliteit te brengen. De problemen met de politie zijn mij bekend. De internationale gemeenschap is na twee jaar intens en woedend onderhandelen overeengekomen dat de politie een probleem vormt en in de zomer van 2007 zijn ze met ons gaan samenwerken.

De controleposten op de wegen bijvoorbeeld, zijn opgericht in de jaren van de Russische invasie. Een tijd waarin het land zich in een wetteloze toestand bevond en iedere lokale machthebber zijn eigen checkpoint had, om geld te incasseren.”

In de tijd van de Talibaan waren er helemaal geen checkpoints.

„Dat was het beste aspect van de Talibaan. Ze zijn verantwoordelijk voor veel slechte zaken, maar ook voor enkele goede. Ik zou de Talibaan graag in mijn kamp hebben. Ik zou willen dat ze onder mijn bevel stonden en niet onder dat van mensen in Pakistan en zo. Toen we terugkeerden naar Afghanistan, bracht de internationale gemeenschap al die mensen terug die zich van de Talibaan hadden afgekeerd.”

U bedoelt de wrede bevelhebbers die in de burgeroorlog hebben gevochten?

„En die daarna partners werden van buitenlandse bondgenoten en die tot op de dag van vandaag voor hun steun door hen worden betaald. Het is niet altijd eenvoudig voor mij om een koers te kiezen die de Afghaanse regering in staat stelt naar behoren te functioneren.”

Onfrisse deals zijn nog steeds noodzakelijk voor de stabiliteit van Afghanistan?

„Absoluut noodzakelijk, omdat ons de macht ontbreekt om deze problemen op een andere manier op te lossen. Wat wilt u dan? Oorlog? Laat me u een voorbeeld geven. Wij wilden een werkelijk verschrikkelijke krijgsheer arresteren. Maar dat was onmogelijk, omdat hij door een bepaald land wordt beschermd. We kwamen erachter dat hij 30.000 dollar per maand ontving, alleen om hem te vriend te houden. Ze gebruikten zelfs zijn soldaten als lijfwachten.”

Dat klinkt als het verhaal van bevelhebber Nasir Mohammed in Badakshan, een provincie waar de Duitsers gelegerd zijn.

„Ik wil het land niet noemen omdat dat een goede vriend en bondgenoot zou schaden. Er zijn ook genoeg andere landen die contracten hebben met de Afghaanse militie en zijn leiders. Ik ben dus alleen in staat om mijn werk te doen als ik kan handelen en voordat ik iets kan doen, moet ik steeds de mogelijke gevolgen inschatten.”

Er bestaat een lijst van belangrijke drugshandelaren en smokkelaars, waarop een aantal bekende personen uit de gevestigde klasse voorkomt. Enkelen van hen zijn uw adviseurs en van sommigen wordt zelfs beweerd dat ze deel uitmaken van uw kabinet. Waarom is niet één van deze invloedrijke mensen ooit voor de rechter gesleept?

„Die lijst is een mythe. Ik heb hem in elk geval nooit ontvangen. Ik heb de internationale gemeenschap gevraagd om mij die zogenaamde lijst te overhandigen, maar dat is nooit gebeurd.”

Uw voormalige minister van Binnenlandse Zaken, Ali Ahmad Jalali, beweerde de lijst in zijn bezit te hebben.

„Dan zal ik moeten gaan zoeken in de archieven van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Waarom citeert u Jalali in verband met deze lijst?”

Omdat hij ooit in het openbaar heeft erkend dat de lijst in zijn bezit was. Twijfelt u misschien aan zijn geloofwaardigheid, omdat hij een van de ministers was die verstrikt raakten in een corruptieschandaal rond de bestemming voor bouwgrond in Kabul?

„Enkele leden van de internationale gemeenschap onderhouden sterke banden met diverse corrupte figuren. Ze gebruiken ze als informatiebronnen. Laat me u nog iets anders vertellen. Een van de coalitieleden gaf een bevelhebber in een ander deel van het land geld en grond in ruil voor zijn loyaliteit. Zou ik deze man nu voor de rechter moeten slepen? Zou ik meneer Jalali voor de rechter moeten slepen?”

Waarom niet?

„U kunt niet van ons verwachten dat we bereid zijn een Afghaan, die zijn leven lang in dit land heeft gewoond, die heeft geleden, zijn familie heeft opgeofferd, zijn bloed heeft vergoten, te straffen voor een klein misdrijf of een beetje corruptie. En degene die het land had verlaten om na lange tijd terug te keren met de internationale gemeenschap om het te kunnen plunderen , die persoon zou dan vrijuit kunnen gaan? We kunnen onmogelijk toestaan dat zoiets gebeurt.”

Sinds u president bent geworden, is uw familie hoogst succesvol in de zakenwereld, maar ook in de politiek. Uw broer Mahmoud Karzai is op dit moment hoofd van een cementfabriek in Pul-i-Khumri in het noordoosten van het land, een positie die de afgunst heeft gewekt van veel concurrenten. Twee andere broers, Qayum en Ahmed Wali, zijn invloedrijke politici in het zuiden. Veel mensen daar beweren dat er geen enkele beslissing genomen kan worden zonder goedkeuring van de Karzais. Zit daar een grond van waarheid in?

„Dat is echt totale onzin. Ahmed Wali werd verdacht van het handelen in drugs. Ik heb de zaak grondig onderzocht en alle beschuldigingen blijken vals te zijn natuurlijk. Mahmoud was een aantal jaren zakenman in de Verenigde Staten. Hij heeft zelfs een Amerikaans paspoort. Hij was daar heel succesvol en heeft erg veel geld verdiend. Hij keerde terug toen de VS naar Afghanistan kwamen. Nu heeft hij de leiding over een fabriek en daar is helemaal niets mis mee.

Hij heeft eveneens de leiding over een groep investeerders die grote zaken doet in Afghanistan. Helpt het om een persoonlijke relatie met de president te hebben?

„Integendeel. Het heeft hun leven gecompliceerder gemaakt, omdat ik hun zaken bemoeilijk, extreem bemoeilijk. Dat geldt ook voor Mahmoud. Hij wordt nauwlettend in de gaten gehouden, niet alleen door mij, maar ook door de ministers die ik de opdracht heb gegeven hem streng te observeren. Hetzelfde geldt voor Ahmed Wali. De verhalen dat hij betrokken zou zijn bij het smokkelen van drugs, deden de ronde na de presidentsverkiezingen in 2004. Het verhaal verscheen in The New York Times. Ik ben meteen gaan bellen met de ambassadeur van de VS en de Amerikaanse, Engelse en Europese inlichtingendiensten. Ik heb ze vijf keer gebeld en elke keer zeiden ze: ‘meneer de president, het zijn geruchten, het gaat hier waarschijnlijk om propaganda’. Niemand is ooit naar voren gekomen met enig bewijs. Niemand.”

Het zuiden is het centrum van de drugshandel. Is het mogelijk dat Ahmed Wali Karzai, een van de meest invloedrijke politici in Kandahar, iemand die de leiding heeft over de provinciale raad, geen enkel idee heeft wat er daar speelt, of er niets mee te maken heeft?

„Ja, dat is heel goed mogelijk. Onze familie is al meer dan driehonderd jaar invloedrijk in dat gedeelte van het land. Op dit moment ben ik president van Afghanistan, maar ik heb ook geen flauw idee wie er betrokken is bij de drugshandel daar. Ook is de handel in drugs niet alleen een probleem voor Afghanistan. Het leeuwendeel van de winst gaat naar de internationale maffia en niet naar de Afghanen.”

U ontmoet regelmatig vertegenwoordigers van de Talibaan om te onderhandelen, zoals Wakil Ahmed Muttawakil, de voormalige minister voor Buitenlandse Zaken van de Talibaan, of MullahSaif, voormalig ambassadeur voor de Talibaan in Pakistan. Deze gesprekken hebben tot dusver geen resultaten opgeleverd. Nog steeds zien we bijna dagelijks een nieuwe zelfmoordaanslag.

„De onderhandelingen zijn nog niet zo succesvol als we graag zouden zien. Maar we blijven doorgaan. Die leden van de Talibaan die een rol spelen in Al-Qaeda zullen onder geen enkele voorwaarde toestemming krijgen om terug te keren. Maar de mensen die zich uit angst of armoede hebben aangesloten bij de Talibaan, zijn echte zonen van Afghanistan en zullen meer dan welkom zijn in hun eigen land.”

Er wordt van u verwacht dat u dit jaar voor een tweede keer mee zal doen aan de presidentsverkiezingen. Waarom denkt u dat u de beste keuze zou zijn?

„Ik beweer niet de beste keuze te zijn. Ik hoop dat mijn land de kans zal krijgen om mensen te vinden die het zelfs beter zouden kunnen doen dan ik. Toch wil ik graag iets nalaten: de erfenis van het democratische bestuur. Ik ben zelf ook al op zoek geweest naar een mogelijke opvolger.”

President van Afghanistan zijn is een bijna onmogelijke taak. Hoe kunt u zo onverwoestbaar optimistisch blijven?

„Ik geloof dat ik dit land heel goed heb bestuurd. Ja, ik heb fouten gemaakt. Ik was niet in staat om problemen zoals corruptie en straffeloosheid op te lossen. Maar die problemen lagen buiten mijn macht en ook buiten het tijdsbestek waarbinnen ik moest opereren.”

Copyright: Der Spiegel (http://www.spiegel.de/international). Vertaling: Kathelijne Vet.