Namen tellen niet voor Donadoni

Italië is maandag in Bern de eerste opponent van Oranje op het EK. Bondscoach is Roberto Donadoni (44), gevoelsmens, pragmaticus en voetbalvriend van Marco van Basten.

Roberto Donadoni: „Voetbal kan ook een grote illusie zijn.” Foto AFP TO GO WITH AFP EURO2008 PACKAGE IN ARABIC (FILES) In a file picture taken on May 26, 2008, Italy's national football team coach Roberto Donadoni watches his players during their training session ahead of the Euro 2008, at the National Technical Center of Coverciano near Florence. Italy has been drawn in Group C with France, the Netherlands and Romania for the first round of the Euro 2008 tournament which takes place from June 7-29 in Austria and Switzerland. AFP PHOTO/ALBERTO PIZZOLI AFP

Bondscoach Roberto Donadoni (44) van de Italiaanse voetbalploeg had vorig jaar november moeten piekeren over hoe hij Schotland zou bestrijden in de beslissende wedstrijd om plaatsing voor het Europees kampioenschap. In plaats daarvan staarde hij als verdoofd naar de televisie. Een agent had langs de snelweg een jonge fan van Lazio Roma doodgeschoten, met hevige rellen in het hele land als gevolg. Vier dagen voor het cruciale duel op Hampden Park voelde Donadoni alle kracht en enthousiasme uit zich wegvloeien, zei hij niet veel later in een toespraak.

Donadoni liet zich daarbij uit over de zoveelste klap voor het door geweld en corruptie besmeurde Italiaanse voetbal. Hij sprak de vrees uit dat zijn twee zoons zouden opgroeien in een verwarde maatschappij. De oud-middenvelder riep de Italianen op de rust te bewaren, niemand te veroordelen en geen slaaf te worden van het geweld. Enkele dagen later versloeg Italië in Glasgow Schotland met 2-1. Zo is de wereldkampioen maandag in Bern de eerste tegenstander van het Nederlands elftal op het EK.

Ook als voetballer viel Donadoni al meer op dan zijn collega’s. Hij begon zijn profcarrière in 1982 bij Atalanta Bergamo, dicht bij zijn geboortedorp in Lombardije. Op uitdrukkelijke wens van voorzitter en huidig Italiaans premier Silvio Berlusconi verhuisde hij in 1986 naar AC Milan. Donadoni trof een spelersgroep met slechts rasvoetballers als Franco Baresi, Paolo Maldini, Carlo Ancelotti en het Nederlandse drietal Marco van Basten, Ruud Gullit en Frank Rijkaard. Trainer Arrigo Sacchi smeedde op de velden van trainingscentrum Milanello een aanvallend ingesteld collectief, met Donadoni als een van de steunpilaren. In bijna een decennium bij AC Milan won de aanvallende middenvelder vijf landskampioenschappen, drie keer het belangrijkste Europese clubtoernooi – eerst Europa Cup I, later Champions League – en twee wereldbekers.

De technische en explosieve Donadoni kwam als rechtervleugelspeler tot 63 interlands en werd door sommigen de heimelijke regisseur van de Italiaanse nationale ploeg genoemd. Bij wereldkampioenschappen behaalde hij met de Squadra Azzurra een tweede (1994) en een derde plaats (1990), maar de bedenkelijke reeks die Italië had opgebouwd bij EK’s kon ook Donadoni niet onderbreken. Want de nationale ploeg wist na de Europese titel van 1968 nooit meer de halve finales te bereiken. Pas in 2000 behoorde Italië weer bij de laatste vier, versloeg het gastland Nederland en verloor de EK-finale in Rotterdam van Frankrijk.

Donadoni had dat seizoen zijn carrière beëindigd – na korte periodes bij het Amerikaanse MetroStars, AC Milan en het Saoedische Al-Ittihad – en werd bij zijn afscheid geroemd als een van de beste middenvelders van zijn tijd. Het was geen verrassing dat hij net als bijna alle oud-spelers van het AC Milan van coach Sacchi koos voor het trainersvak. En net als bij Van Basten en Rijkaard (beiden Nederlands elftal) was er twijfel toen Donadoni met minimale ervaring een topbaan in het Europese voetbal aannam, bondscoach van Italië. Anders dan voorgangers bij de Squadra Azzurra als Marcello Lippi en Giovanni Trapattoni was hij slechts trainer geweest bij Lecce, Livorno en Genoa. Bovendien was hij veruit de jongste Italiaanse bondscoach.

Net als Van Basten toonde Donadoni zich ondanks een moeizame kwalificatie, waarbij hij onder vuur kwam te liggen in eigen land, stoïcijns en pragmatisch. Lippi, die Italië in 2006 naar de wereldtitel leidde, zei dat in geen enkele Europese ploeg elf betere voetballers speelden dan in de Italiaanse. „Ik moet eens zien wie van de wereldkampioenen nog hongerig is. Namen tellen voor mij niet”, zei Donadoni, die vedette Alessandro Del Piero pas vlak voor het EK in de selectie opnam.

Niet alleen na de rellen in november sprak de bondscoach over meer dan sport. „Voetbal kan ook een grote illusie zijn”, stelde Donadoni, die als speler na een botsing met een tegenstander van Rode Ster Belgrado eens aan de verstikkingsdood ontsnapte. Hij ontwaakte pas ’s nachts in het ziekenhuis, nadat een alerte Servische ploegarts op het veld zijn kaak had gebroken om zijn luchtwegen vrij te maken. Ook voltooide Donadoni een opleiding tot landmeter omdat, zo zei hij, niemand kon weten of hij wel genoeg had verdiend in zijn voetbalcarrière om er voor altijd van te kunnen leven.

Donadoni, die onlangs zijn contract met de Italiaanse voetbalbond verlengde tot 2010, is ook in zijn spelsysteem anders dan zijn voorgangers. De aanvallende stijl die de Italiaanse topclubs dit seizoen demonstreerden, is ook terug te zien in de nationale ploeg. Donadoni laat de Squadra Azzurra spelen in een 4-5-1 formatie met snel opkomende middenvelders en een ‘gesloten’ verdediging, zonder aanvoerder Fabio Cannavaro die deze week zijn enkelbanden scheurde. Enige spits is Luca Toni, Duits topscorer bij Bayern München. Voor goaltjesdief Filippo Inzaghi was geen ruimte in de selectie. Vorige week ondervonden ook spelersmakelaars Donadoni’s vernieuwingsdrang. Zij zijn niet meer welkom in het trainingskamp van de selectie. En zo tekende international Andrea Barzagli zijn nieuwe contract bij Vfl Wolfsburg op de parkeerplaats.