Jip, Janneke en de Koran

Veel mensen hebben er weleens van gedroomd om een profeet te zijn. Maar de bazaar van profetie is in de moderne tijd behoorlijk gekrompen. Desalniettemin kwamen en komen ook in de moderne tijd profeten voor, ook al zijn ze minder duurzaam dan hun oude collega’s. Wat heeft een nieuwe profeet nodig? Een gunstige pers, een paar welwillende machthebbers, en behoeftigen.

Er zijn rechtse en linkse mensen die een onverzadigbare behoefte hebben aan het ontstaan van een nobele Nederislam. Kader Abdolah heeft een neus voor de markt en heeft in deze behoefte willen voorzien. De publieke omroep ontwaarde in zijn recente boeken De boodschapper, een vertaling en De koran, een vertaling, de geboorte van de Nederislam. Wie de afgelopen weken naar de radio heeft geluisterd, kon niet ontkomen aan de lofprijzingen van Nederlandse bestuurders. De nieuwe profeet, en met hem de nieuwe islam, was geboren.

De verwarring was zo groot dat zelfs de nationale omroep van het islamitische Iran Abdolah begon aan te prijzen, totdat een machtige Iraanse site besefte dat hier niet sprake was van een vertaling maar van een ‘vervalsing’: volgens deze site zet Abdolah de anti-islamstrijd van Geert Wilders voort.

Hoe moeten we nu verder met de wonderbaarlijke profetie van Abdolah? Is Kader een nieuwe profeet, geprezen is zijn naam?

1. De ondertiteling ‘een vertaling’ is de sleutel tot het begrijpen van Abdolahs werk. Heeft hij twee boeken vertaald en zich daarbij aan literaire en wetenschappelijke criteria gehouden? Nee. Een substantieel deel van de Koran, misschien zelfs de helft, is niet opgenomen. Inderdaad heeft Wilders zijn zin gekregen. De bestaande Nederlandse koranvertalingen zette Abdolah om in eenvoudige taal. De serieuze koranvertalingen van Leemhuis en Jansen hebben vermoedelijk als leidraad gediend, maar ook de Perzische zienswijze is manifest. Zo komen we in zijn boek over Mohammed, waarvan geheel onduidelijk is waaraan het is ontleend, Perzische benaderingen tegen zoals: ‘ebne’ in plaats van ibn, Wargad in plaats van Waraqah. Er is evenmin een spoor te vinden van de inspanningen van legioenen literatoren en wetenschappers voor de genealogische vertaling van koranische woorden. Daarom noemen sommige cynici Abdolah’s boek de Jip en Janneke versie van de Koran.

2. De volgorde van de koranische hoofdstukken en verzen wordt door Abdolah ongeldig verklaard. Wie Abdolah’s koran wil vergelijken met de echte Koran, belast zich met een onmenselijke opdracht. Toch heeft Abdolah een belangrijk experiment uitgevoerd: door deze nieuwe, willekeurige volgorde wordt de al eeuwen bestaande islam onherkenbaar. Daarom is het voor mij onbegrijpelijk dat de PVV niks van Abdolah’s boek wil weten. Abdolah en Wilders hebben veel meer met elkaar gemeen dan ze durven vermoeden: Abdolah heeft bijna de helft van de Koran weggelaten en voorzien van een nieuwe, poldersofte ordening en formulering. Dat is toch wat Wilders eiste van moslims?

3. Elke soera begint, met uitzondering van een soera, als volgt: ‘Bi-smi’llah ir-Rahman ir-Rahiem’, ofwel: ‘in de naam van Allah, de Barmhartige (Rahman), Erbarmer (Rahiem)’. Het woord Rahem (baarmoeder) is verwant aan Rahman. Ook in het Hebreeuws is het woord Rèchèm verwant aan het woord Rachamiem (barmhartigheid). Het begrip barmhartigheid is een perfecte linguïstische en theologische vertaling, die het wezen van het goddelijke aangeeft: god is de ware baarmoeder van de mens. Dit is zo mooi en diepzinnig. Hoe vertaalt Abdolah dit?

De enige creatieve vertaling van Abdolah heeft betrekking op deze cruciale zin: ‘In de naam van Allah. Hij is lief. Hij geeft. Hij vergeeft.’ Dit is geen hertaling, geen vertaling maar infantilisering van het origineel. Maar in de polder, waar behoefte is aan een softe islam, klinkt dit momenteel erg Hollands en vertrouwd, en dus ongevaarlijk.

4. We mogen Abdolah volgens de wetten van de literatuur lezen. Toch benadrukt hij in de media dat zijn Mohammed-verhaal voor 200 procent op waarheid is gebaseerd. Maar wat hem niet bevalt, wordt gecensureerd. Voorbeeld: al in het begin van zijn Mohammed-verhaal geeft Abdolah een nogal traditionele (vijandige) plaats aan de joden. Ze zijn woekeraars en wrede handelaren die op een gegeven moment in de bazaar van Mekka bezig zijn om de gouden ring van een oude vrouw te jatten. De oude vrouw wordt uit de klauwen van de joden gered door de aspirant-profeet, Mohammed, en zijn vrienden. In werkelijkheid is er weinig bekend over de joden in Mekka. De joden leefden voornamelijk in en om Medina. Maar dit interesseert de nieuwe profeet niet.

Om de sfeer in de polder niet te verpesten verdonkeremaant Abdolah de uitroeiing van de joodse stammen. Maar volgens Ibn Ishaq, de echte biograaf van Mohammed (gestorven rond 767), werden 600 à 700 joden onder leiding van Mohammed onthoofd en op de markt van Medina in een massagraf begraven. Hun vrouwen, kinderen en bezittingen werden verdeeld.

5. Waar zijn we nou met Abdolah terechtgekomen? Weggelaten zinnen uit de Koran, weggelaten verzen, verkeerd dan wel lelijk vertaalde termen – het is te veel om recht te zetten. Ook komt Zarathustra aan het woord. Ja, u leest het goed, de oude religie van de Perzen, die door de islam zo goed als vernietigd werd, duikt opeens op in de koran van Abdolah. Toen begon het lampje in mijn hoofd te branden en begreep ik waarmee hij bezig is: Abolah wil zijn eigen religie oprichten, met een eigen koran waarin aan alles een duidelijke en coherente plaats wordt gegeven. Uit de oude islam tracht hij een nieuwe religie te breien. In dit opzicht lijkt hij op de Bahai’s, die twee eeuwen geleden geprobeerd hebben van de Koran en Mohammed iets anders te maken. Daarom worden ze ook sinds die tijd heftig vervolgd.

Het hardnekkige verlangen naar een polderislam mondt voorlopig uit in een nieuwe religie, geschreven en bedacht door Kader Abdolah. Het is fijn dat er een polderislam bestaat, maar tegelijkertijd toont zijn succesvolle project aan dat Nederland niet bij machte is om met de goede en slechte, met de lelijke en mooie aspecten van de islam om te gaan. Deze Jip en Janneke koran vormt het glorieuze hoogtepunt van het Wilderiaanse islamproject.

Reageren kan op nrc.nl/ellian (Reacties worden openbaar na goedkeuring door de redactie).