En ze leefden nog lang en gelukkig

Poek en Lia, 36 jaar samen Koeleman, Paul

Wat was het uitgangspunt van de fotoserie?

„Ik wilde laten zien dat ook homoseksuele relaties langdurig kunnen zijn. Er heerst nog vaak het idee dat vooral mannelijke homoseksuelen van de ene partner naar de andere hoppen. Dat is niet zo. Iedereen heeft behoefte aan geborgenheid en vertrouwdheid. Wat me ook fascineerde, is dat deze generatie soms enorme barrières heeft moeten overwinnen. Sommige stellen zijn al langer dan vijftig jaar bij elkaar. Voor twee verpleegsters was dat geen probleem, voor de buitenwereld waren dat gewoon oude vrijsters. Maar twee samenwonende mannen vormden een bron van roddel en achterklap en doelwit van agressie. Eentje, een bankier, vertelde hoe het begonnen was met zijn vriend. ‘Heb je zin om tussen de middag een boterhammetje te komen eten?’ Ontroerend. Hem en zijn vriend, inmiddels 54 jaar bij elkaar, heb ik als eerste paar gefotografeerd. Door hen kwam ik op het idee van het sociologische document dat de onderneming in feite heeft opgeleverd.”

In welke staat verkeerden de relaties?

„Geweldig! Ik werd bevangen door tijdelijke verliefdheid op ieder gefotografeerd stel. Al die mensen zijn nog hartstikke dol op elkaar. Ze knuffelen nog en kissebissen, zoals vroeger je grootouders, gezellig en vertrouwd. Die liefde wilde ik laten zien. Ik ben ook bij stellen geweest, die elkaar alleen nog aan het diner treffen, maar van hen heb ik geen foto’s gemaakt. Ik wilde echte liefde laten zien.”

En? Zien mensen die?

„Ja, en hun zogenaamde rijkdom! Iedereen denkt dat al die homo’s en lesbo’s er warmpjes bij zitten. In sommige gevallen is dat zo, maar het is toch vooral mijn esthetiek die die indruk wekt. Ik belandde bij twee, bijna tachtigjarige verpleegsters op een eenvoudige flat in Osdorp. Ze keken wel enigszins verstoord toen ik hun meubeltjes begon te verschuiven en als het ware een decortje ontwierp. Om een sfeer te krijgen – die overigens wel steeds met de geportretteerden te maken heeft. Hoe ik het wilde doen, verzon ik thuis, na de eerste afspraak. Het poseren kwam pas tijdens de tweede of derde afspraak. Ik wilde een band opbouwen met de geportretteerden, hun vertrouwen winnen.”

U bent van huis uit grafisch ontwerper.

„Ja, maar ik maakte al heel veel portretten voor mijn affiches. Ik noem mezelf nu portretfotograaf. Ik heb deze foto’s gemaakt met een ouderwetse Rolleiflex, hét toestel voor professionele fotografen in de jaren ’40 en ’50. Vergeleken met de digitale methode is het een kostbare manier, maar ik vond dit passsen bij de generatie die ik portretteerde.”

Opgetekend door Pieter Kottman Paul Koelemans foto’s zijn t/m 28 juni te zien bij Galerie Metis, Lijnbaansgracht 316, Amsterdam