Dutch design uit Duitsland

Een beeldend kunstenaar die meubels maakt. De Duitse beeldhouwer Elisabeth Lux ontwierp voor het Nederlandse Pastoe een bijzonder kastsysteem.

Motion-kasten van Elisabeth Lux PHOTO 049

Twee werelden, gescheiden door slechts een vier meter breed gangpad. Op de meubelbeurs in Milaan in april presenteerden het Italiaanse designlabel Edra en de Utrechtse meubelfabrikant Pastoe hun nieuwe producten pal naast elkaar. Misschien leverde dat wel het grootste contrast van de Salone del mobile op.

Bij Edra waande de bezoeker zich in een extravagante disco. Goud, fluorescerend materialen, spiegelende oppervlakken, harde muziek, en als belangrijkste blikvanger de krankjorume fauteuils van de Braziliaanse broers Campana.

Bij de overburen uit Nederland was het prettig bijkomen. In een overwegend witte stand presenteerde Pastoe in Milaan slechts drie nieuwe meubels: twee ijle stoelen en een sober kastsysteem. Vergeleken met de luidruchtige stoelen aan de andere kant van gangpad meubels van weinig woorden.

Voor kenners van de Pastoe-meubels geen verrassing: minimalisme is altijd het handelsmerk geweest van het bedrijf dat in 1913 begon als de Utrechtsche Machinale Stoel- en Meubelfabriek (UMS) en dat na de oorlog onder leiding van ontwerper Cees Braakman naam maakte met meubels die door hun terughoudende vormgeving pasten in vele soorten interieurs. Aan dit ‘passe partout’-principe ontleende het bedrijf de nieuwe merknaam PasToe.

De afgelopen decennia excelleerde Pastoe vooral in bergmeubelen. Neem de A’dammer van ontwerper Aldo van den Nieuwelaar, de eerste kunststof rolluikkast voor een groot publiek. Of de Horizontals, de cd-kasten met schuifwanden van de Japanse ontwerper Shigeru Uchida. Beide kasten met een grote functionaliteit, die zich in de huiskamer gedragen als autonome beeldende objecten.

Die kwaliteit sprak Elisabeth Lux (1955) aan. De Duitse kunstenares ontwierp een kastsysteem met losse elementen, die met scharnieren in een serie van twee, drie of vier aan elkaar worden geschakeld en die door niet-zichtbare wielen verplaatst kunnen worden.

Een oud sieradendoosje inspireerde haar, vertelt Lux. ‘Ik zocht een kast die als een verrassing oogt en ook iets persoonlijks heeft. Als je de kast opent, dan vouwt hij zich als het ware om je heen, als een warme deken. Dan zit of sta je echt ín je kast, omringd door je meest dierbare spullen.’

Een vriend raadde Lux aan om bij Pastoe aan te kloppen. Van die firma had de kunstenares nog nimmer gehoord. Maar toen zij de website van het bedrijf bekeek, voelde zij zich meteen thuis. Op de meubelbeurs in Frankfurt liet zij twee jaar geleden schaalmodellen van haar kastsysteem zien. De medewerkers van Pastoe reageerden enthousiast. ‘In Elisabeth herkenden we een geestverwant’, zegt Annemarie Bernasco, hoofd marketing. ‘Ze heeft een meubel met een sterk esthetische waarde gemaakt, zonder de functionaliteit los te laten.’

Motion, zoals het ontwerp van Elisabeth Lux heet, is een flexibel kastsysteem. De verrijdbare kasten zijn er in vier verschillende hoogtes en in zeven verschillende standaardvormen. Omdat desnoods ieder element in een andere kleur (keuze uit 73 kleuren) kan worden gespoten, zijn duizenden verschillende kasten leverbaar.

Hoe verhouden de kasten zich tot haar kunstwerken? Elisabeth Lux moet lachen. ‘Aan mijn beelden kan ook altijd van alles bewegen. Zie mijn kasten als een combinatie van vormgeving, minimal art en beeldhouwkunst.’