De lezer schrijft over foto’s van een onbekende indianenstam

Naar aanleiding van het artikel ‘Indianenstam voor het eerst gefotografeerd’ in uw webeditie van 30 mei en de bijgevoegde foto’s, het volgende.

Het heeft er alle schijn van dat alle foto’s van een vrij grote afstand vanuit de lucht boven het indianendorp gemaakt zijn en allemaal ongeveer op hetzelfde tijdstip.

Tevens kan men zich afvragen in hoeverre de gefotografeerde mensen blij zijn met deze aandacht. Zie ik niet pijl en boog op de fotograaf gericht? Is er misschien een fotograaf in een helikopter en met een stevige telelens over het dorp heen gevlogen en wil die zich nu onsterfelijk maken met deze foto’s?

Als dit zo is, is het dan ethisch verantwoord om deze foto’s te publiceren? Het doet mij erg denken aan Europeanen die in de 19de eeuw zwarte Afrikanen te kijk zetten op tentoonstellingen. Zijn wij in de 21e eeuw niet wat beschaafder geworden?

P.M.G. Gaajetaan

Maastricht

De krant antwoordt

De lezer stelt een vraag over de foto’s die we in de krant hadden van deze onbekende groep indianen en koppelt daar een interessant dilemma aan. Moeten journalisten een belangwekkende ontdekking, zoals die van een onbekende groep indianen diep in het Amazonewoud, negeren uit angst voor de schadelijke gevolgen van publicatie? Te veel ongewenste aandacht zou het ongerepte karakter van deze inheemse groep – dus precies wat hen zo opmerkelijk maakt – kunnen vernietigen.

Eerst de vraag. De lezer heeft gelijk: de foto’s zijn (zoals ook werd vermeld in het bijbehorende artikel) gemaakt door een fotograaf die met een Braziliaanse regeringsfunctionaris mee was op verkenningsvlucht boven het gebied in de West-Braziliaanse provincie Acre. Zij kregen onverwachts zicht op mensen bij een aantal hutten die ze al eerder hadden ontdekt. En inderdaad werd er, zoals op de foto op onze voorpagina goed te zien is, met pijl en boog op het overvliegende toestel geschoten. Het gaat dan ook, volgens de Braziliaanse functionaris, om indianen die worden opgedreven door de oprukkende houtkap in het Amazonegebied en die contact met de buitenwereld mijden.

Dan het dilemma: moeten wij zulke foto’s afdrukken of hebben ook deze pre-moderne woudbewoners recht op privacy? Voor een krant staat in het algemeen de informatieplicht voorop: wij zijn gehouden om de lezers zo feitelijk, volledig en betrouwbaar mogelijk te informeren over wat er in Nederland en de wereld gaande is. Daar hoort ook het brengen van een dergelijke opzienbarende ontdekking bij, al zijn er uiteraard regels in het geding omtrent het respecteren van privacy van mensen, en die gelden ook voor deze Amazone-indianen. Wij zouden ook niet zo snel een fotograaf met een telelens erop uit sturen om in het voorbijgaan, of vanaf grote hoogte, opnames te maken van een dergelijke groep mensen, die daar duidelijk niet van gediend zijn. Die afweging was echter op het moment dat wij het verhaal plaatsten al niet meer aan de orde. Deze foto’s waren toen al gepubliceerd in een Braziliaans medium, ze werden overgenomen door het internationale persbureau AP en ze zijn vervolgens de hele wereld overgegaan. De keus was dus: niet doen, in het (vermeende) belang van deze indianen (die zélf immers nog niets over hun zaak hadden kunnen zeggen) of wel doen, maar dan met de nodige uitleg en context. Wij hebben voor het laatste gekozen, omdat wij van mening zijn dat dat in een krant als de onze hoort.

Bovendien heeft de vraag hoe je de belangen van deze kleine groep inheemsen het beste behartigt meer dan één mogelijk antwoord. Zoals in het artikel werd uitgelegd, heeft de betrokken regeringsfunctionaris, José Carlos Meirelles, met het maken en verspreiden van de foto’s van de onbekende stam juist de bedoeling gehad hen te beschermen, zoals de Braziliaanse wet ook verplicht stelt. Hun woongebieden worden onder de voet gelopen door soms gewelddadige houthakkers, die steeds meer grond claimen met het argument dat er toch geen mensen wonen. Met deze foto’s is het bewijs geleverd dat in dit gebied wel degelijk mensen wonen - een feit waar de Braziliaanse overheid nu niet omheen kan. Soms zijn bedreigde groepen juist níet gebaat bij mediastilte.

Birgit Donker

Hoofdredacteur

Reacties:

nrc.nl/lezerschrijft

Nieuwe kwesties, voorzien van naam en woonplaats, naar lezerschrijft@nrc.nl