De economie van de overtuigingen

Arnon Grunberg is in Irak. Negentiende en laatste deel van een serie.

Het Amerikaanse leger in Irak heeft onderzoek naar mij gedaan maar slordig onderzoek. Men denkt dat ik een Pulitzer-prijs heb gewonnen. Ik vermoed dat het aan dit misverstand te danken is dat ik de laatste dag van mijn verblijf bij de militairen met luitenant-kolonel Thomas Mackey op pad mag.

De avond ervoor had hij mij ontvangen in zijn kantoor dat tevens dienst doet als slaapvertrek. Kijkend naar foto’s van zijn kinderen had hij gezegd: „Ik heb ook wat beters te doen dan in Irak te zijn”.

Mackey neemt me mee naar het ‘Sheik Support Center’.

In dat centrum komen één keer per week sjeiks bijeen die meewerken aan de ‘sahwa’ ook wel genaamd ‘awakening.’

Om vermoedelijk pragmatische redenen werkt de ‘sahwa’ min of meer met de Amerikanen samen.

Voor de vergadering begint bezoeken wij sjeik Nadim. De eerste sjeik die ik ontmoet met internet. Hij is een sjiiet in een overwegend soennitische omgeving en hij zal straks de vergadering voorzitten.

Luitenant-kolonel Macky zegt: „Sjeik, wij hebben van informanten gehoord dat er een aanslag op uw leven is gepland. We zullen natuurlijk alles doen om u te beschermen”.

„Ik ben bedreigingen gewend”, zegt de sjeik laconiek. Hij rookt gretig Rothmans sigaretten.

Tegen mij zegt hij: „Irak is een tribale samenleving. De oplossing voor de problemen moet in de stammen worden gezocht”.

We rijden naar het Sheik Support Center.

Voor het centrum komt een Iraakse man op luitenant-kolonel Mackey af.

„Ik heb iets voor u”, zegt hij. De man haalt een ring tevoorschijn. „U bent als een broeder voor me.”

„Neem het niet aan”, fluistert vertaler Adam. „Die man probeert hem te beïnvloeden.”

Eerst zegt de luitenant-kolonel dat hij de ring echt niet kan aannemen. Tien seconden later zie ik hoe de luitenant-kolonel iets wegbergt in zijn gepantserd voertuig.

„Hij heeft de ring aangenomen”, zegt Adam gedesillusioneerd.

Sjeik Nadim spreekt zijn collega’s toe. Dat ze allemaal iedere week naar de vergadering moeten komen, dat ze hun checkpoints moeten bezoeken, dat we allemaal Irakezen zijn en dat we aan één leger genoeg hebben.

Ik kijk naar Macky en denk aan zijn nieuwe ring.

Als ik iets geleerd heb in Irak is dat alle overtuigingen gevoed worden door geld en dus macht. Wat vanuit de verte voor de een blind fanatisme is en voor de ander verzet is, is van dichtbij economie.

Dat wij tot nu toe tamelijk blind zijn gebleven voor de economie van de overtuigingen is een vorm van exotisme.