Atoom in de ectoplasma-zee

Touren met een punkband, en ‘life sciences’ doceren aan een universiteit – het is te combineren. Bart Funnekotter

Pinkpop 2008, Bad Religion, zanger Greg Graffin Foto Isabel Nabuurs Nederland, Landgraaf, 31-05-08 Pinkpop 2008, Bad Religion, zanger Greg Graffin Foto: Isabel Nabuurs Nabuurs, Isabel

Wie zegt dat rockmuziek altijd over drank, drugs en vrouwen gaat? Zomaar een strofe uit een nummer van de Amerikaanse punkrockband Bad Religion: ‘I am just an atom in an ectoplasmic sea without direction or a reason to exist. The anechoic nebula rotating in my brain is persuading me contritely to persist’.

De schrijver van deze tekst is Greg Graffin (43). Sinds 1983 is hij de zanger van de groep die geldt als de uitvinder van de melodieuze punkrock. Afgelopen zaterdag speelde Bad Religion op Pinkpop. Een uur na zijn optreden schuift Graffin aan in de perstent, maar niet om te praten over muziek. Daarover geeft hij geen interviews meer. Hij heeft ingestemd met het gesprek omdat het zal gaan over het werk dat hij doet in de herfst en winter, als hij niet op weg is met zijn band: dat van docent life sciences aan UCLA in de Verenigde Staten.

De tekstregels hierboven komen dus niet zomaar uit de lucht vallen. Graffin studeerde geologie aan UCLA, promoveerde daarna aan Cornell University op de dissertatie Monism, Atheism and the Naturalist Worldview: Perspectives from Evolutionary Biology. Hierna keerde hij terug naar zijn alma mater om er les te geven in biologie.

Graffin is natuurlijk niet de enige popmusicerende wetenschapper, maar heel voor de hand liggend of eenvoudig is de combinatie niet. Werknemers op het CERN hebben bijvoorbeeld de doo-wop parodie-popgroep Les Horribles Cernettes gevormd (waarvan de initialen LHC opzettelijk hetzelfde zijn als die van de Large Hadron Collider). Maar dat is eigenlijk geen professionele, tourende band. En biochemicus Milo Aukerman van The Descendents, ook een bekende punkband uit Californië, doet onderzoek naar planten-DNA bij DuPont Crop Genetics, een wetenschappelijk bedrijf in Wilmington, Delaware. Maar dat is niet zo gunstig voor de band: die heeft al jaren niet meer getourd.

Hoe moeilijk is het eigenlijk om een dynamisch vakgebied bij te houden als je de helft van het jaar in de studio zit, of de wereld rondreist voor optredens? “Dat valt best mee”, verzekert Graffin. “Ik ben wel klaar met het typische rock’n’roll-leven van veel drinken en rondhangen in de tourbus. Tegenwoordig reis ik apart van de rest van band als we optreden. Op mijn hotelkamer ben ik bijna altijd bezig met het lezen van vakliteratuur en het voorbereiden van mijn colleges voor het volgende semester.”

Het zwaartepunt van Graffins lessen vormt de evolutieleer. En die is in de Verenigde Staten niet geheel onomstreden. Strenggelovige christenen zien meer in het creationisme: een scheppende god in plaats van natuurlijke selectie. De bandnaam Bad Religion verwijst naar de atheïstische en politiek anti-conservatieve filosofie die in veel teksten tot uitdrukking komt. In de collegezaal kiest Graffin er echter voor niet op de kansel te klimmen. „Als ik onderwijs, wil ik mijn studenten zelf laten ontdekken hoe het zit. Ik val ze niet aan op hun geloof, maar laat ze nadenken. Wat zijn de gevolgen van hun aannames, zijn de in overeenstemming te brengen met de natuur zoals we die waarnemen?” Tegenover zijn vakgenoten neemt hij scherper stelling. “De huidige obsessie met genetica deel ik niet. Over enkele decennia hebben we alle genen in kaart gebracht en dan komen we erachter dat we eigenlijk niet meer weten over hoe de mens werkt dan in de jaren vijftig van de vorige eeuw.” Dat is binnen zijn vakgebied bepaald een minderheidsstandpunt. Lachend: “Dat interesseert me niet. Omdat ik naast de wetenschap nog een carrière heb, hoef ik me minder druk te maken over wat mijn collega’s van me vinden.”

Dat wil niet zeggen dat hij zich niet voor zijn vakgenoten wil profileren, benadrukt Graffin. Hij heeft alleen de mogelijkheid dat op een andere manier te doen. “Gelukkig hoef ik geen eindeloze rij publicaties in vaktijdschriften te realiseren om mijn loopbaan vooruit te helpen. Ik publiceer iets als ik het helemaal goed vind. Daarom schrijf ik liever één goed boek, dan honderd plichtmatige artikelen.”

Ook heeft Graffin een paar jaar geleden een scholarship ingesteld om zijn vakgebied vooruit te helpen. Jonge, veelbelovende onderzoekers konden in aanmerking komen voor een beurs van drie- tot vijfduizend dollar. De beurs is twee keer uitgereikt, maar daarna onder zijn eigen succes bezweken: er kwamen zoveel aanvragen dat Graffin ze niet meer kon beoordelen.

Als hij de wereld rondreist, probeert Graffin altijd wetenschappelijk interessante plekken te bezoeken. Aanstaande maandag speelt Bad Religion in de Melkweg in Amsterdam. Als het lukt om snel genoeg heen en weer te rijden, wil Graffin voor aanvang van het concert een bezoek brengen aan de hortus botanicus van de Leidse universiteit. Daar begon de loopbaan van Carolus Linneaus, een onderzoeker aan wie hij in zijn colleges veel aandacht besteed.

Eigenlijk is het helemaal niet zo verschillend wat hij in de muziek en in de wetenschap doet, concludeert Graffin. “Scholing is het allerbelangrijkste wat er is. Ik heb het geluk dat ik op meer dan één podium mag onderwijzen.”

Muziek van en informatie over Bad Religion: www.myspace.com/badreligion; The Descendents: www.descendentsonline.comLes Horribles Cernettes: http://musiclub.web.cern.ch/MusiClub/bands/cernettes/

    • Bart Funnekotter