Vermeend brein achter 9/11 wil doodstraf

Op Guantánamo Bay begon gisteren het proces tegen vijf mannen die volgens de Amerikaanse regering een belangrijke rol speelden bij de voorbereiding van de aanslagen van 9/11.

Khalid Sheikh Mohammed, die terecht staat voor zijn rol bij de aanslagen van 9/11, verscheen gisteren voor een zogeheten ‘militaire commissie’. Tekening van Janet Hamlin, foto AP In this photograph of a sketch by courtroom artist Janet Hamlin, reviewed by the U.S. Military, Khalid Sheikh Mohammed, a suspect in the Sept. 11 attacks co-conspirator case, attends his arraignment at the U.S. Military Commissions, at Guantanamo Bay U.S. Naval Base, in Cuba, Thursday, June 5, 2008. (AP Photo/Janet Hamlin, Pool) Associated Press

De man die zegt dat hij het brein is achter de aanslagen van 11 september 2001 heeft gisteren voor een Amerikaans militair tribunaal op Guantánamo Bay gezegd dat hij hoopt de doodstraf te krijgen. „Al lang heb ik een martelaar willen worden”, zei Khalid Sheikh Mohammed bij de opening van het proces tegen hem en vier andere verdachten van de samenzwering die geleid heeft tot de grootste terreuraanslag in de Amerikaanse geschiedenis.

Het was de eerste keer dat Mohammed, voormalig chef operaties van Al-Qaeda, in het openbaar verscheen sinds hij vijf jaar geleden in Pakistan van zijn bed werd gelicht. Toen ging een foto de wereld rond van een gezette man, ongeschoren, met verward haar en in een te wijd T-shirt. Nu beschreven journalisten (die het proces met 20 seconden vertraging konden volgen via een videoverbinding en konden bekijken via een geluiddicht raam in de rechtszaal) hem als vermagerd, gekleed in een wit gewaad, met een tulband en een lange witte baard. Fotografen werden geweerd, maar een gerechtstekenaar werd wel toegelaten.

Mohammed en zijn medeverdachten, die alle vijf ter dood veroordeeld kunnen worden, zitten sinds 2006 vast op Guantánamo Bay, de Amerikaanse marinebasis op Cuba. Daarvoor werden ze vastgehouden op onbekende locaties buiten de Verenigde Staten in geheime gevangenissen van de CIA. De Amerikaanse inlichtingendienst heeft erkend dat Mohammed ondervraagd is met behulp van ‘waterboarding’, een techniek waarbij de ondervraagde het gevoel krijgt dat hij verdrinkt. De Amerikaanse regering ontkent dat dit marteling is.

Mohammed reciteerde gisteren verzen uit de Koran, hekelde de „kruistochten” van president Bush, sprak in het Engels zijn minachting uit over de Amerikaanse grondwet, het homohuwelijk en het proces („inquisitie”) en zei dat hij niet verdedigd wil worden door de advocaten die hem zijn toegewezen. Hij en zijn medeverdachten willen hun eigen verdediging op zich nemen, omdat de advocaten Amerikaanse militairen zijn en dus het uniform van de vijand dragen.

Het tribunaal is een zogeheten ‘militaire commissie’, waarbij rechters, juryleden en advocaten allen militairen zijn. Het proces is een test van dit systeem, dat in 2006 door het Hooggerechtshof ongrondwettelijk is verklaard en daarop door het Congres is aangepast. Nog altijd zijn de militaire commissies omstreden, over de nieuwe opzet heeft het Hooggerechtshof nog niet geoordeeld.

Ook militairen die op Guantánamo Bay als advocaat aan verdachten zijn toegewezen betwisten de grondwettelijkheid van het proces. „Ik denk dat het Amerikaanse volk zich zou schamen, als het keek, wist wat hier gebeurde en besefte wat op lange termijn het gevolg zal zijn voor onze grondwet, hun grondwet”, zei marineofficier Suzanne Lachelier gisteren.

De voorgeleiding gisteren was pas het begin van wat naar verwachting een langslepende procedure zal worden. De inhoudelijke behandeling is nog niet begonnen. De vijf staan terecht voor oorlogsmisdaden, waaronder moord, samenzwering, het aanvallen van burgers en terrorisme door het kapen van vliegtuigen om Amerikaanse gebouwen mee aan te vallen. De aanklacht van moord betreft de dood van de 2.973 mensen die zijn omgekomen bij het World Trade Center in New York, bij het Pentagon en in een weiland in de staat Pennsylvania.

Geen van de vijf droeg handboeien, maar een van hen was aan de vloer geketend. Toen deze man, Ramzi bin al Shibh begon te spreken over de geestverruimende middelen die hij gebruikte, werd het videoscherm voor de journalisten zwart en het geluid door de rechter weggedraaid. Ook toen een van de verdachten over marteling leek te beginnen ging het scherm op zwart en viel het geluid weg.

Advocaten zeiden dat ze geschokt waren dat de verdachten na hun jarenlange isolement nu toestemming hadden om in de rechtszaal (in het Arabisch) met elkaar te spreken. Eén van hen zei dat zijn cliënt geïntimideerd was door zijn medeverdachten. (AP, Reuters)