Onttovering

Spiritualiteit is een trend in het rijke westen. Overal om ons heen zien we het: in de media, in gesprekken wachtend op de bus en nu zelfs ook, het ultieme bewijs, in de reclame. In een cultuur vol individualisme, onvrede en geweld kan de conclusie niet anders zijn dan: goddank voor deze trend!

Luisterend naar lieve collega’s en lezend in goed bedoelende bladen en boeken, krijg je de indruk dat deze trendy spiritualiteit vooral te maken heeft met door veel mensen herhaalde cliché’s als: er is meer tussen hemel en aarde! Of: het is allemaal energie! Er worden congressen georganiseerd over genezing door handoplegging en er zijn steeds meer weeïg glimlachende mevrouwen in ’t Gooi die zeker weten dat ze in een vorig leven een middeleeuwse non zijn geweest.

Fenomenen en woorden als handoplegging, reïncarnatie, spreken met dode mensen en geestesverschijningen, kunnen ons door hun exotische suggestie betoveren maar ze geven tegelijk de indruk dat spiritualiteit iets zweverigs is, iets vaags, onbegrijpelijks en vooral irrationeels. Veel mensen prefereren blijkbaar onbegrijpelijke zaken boven begrijpelijke, en artiesten als Char en Uri Geller maken daar graag gebruik van.

In tegenstelling tot esoterie en new age is spiritualiteit helder en begrijpelijk. Neem nou een onderwerp als mediteren. Ook dat woord klinkt exotisch maar het is zo klaar als een klontje. Om het in één zin samen te vatten: het is je drukke verstand tot rust brengen zodat er orde komt in je hoofd.

Een puntige schrijver over dit onderwerp is de uit India afkomstige Eknath Easwaran die in zijn boek Op de goede weg, meditatie in acht stappen beweert dat mediteren ons bevrijdt van allerlei illusies en afhankelijkheden en dat het „niets heeft te maken met het occulte of het paranormale”. En: „Wat we nodig hebben is juist het verbreken van de betovering”.

Bij aankomst in Amerika vroegen studenten hem of hij had gereisd in zijn astrale lichaam. Easwaran antwoordde: „Nee, met Air India ... voorspoedige vlucht”.

Iedere week gaat televisiemaker François de Waal op zoek naar no-nonsense spiritualiteit.

    • François de Waal