Minister buigt niet voor Verdonk

Rita Verdonk probeerde in de Kamer vergeefs haar persoonsbeveiliging te behouden. De Kamer toonde begrip, maar meer ook niet.

Van de Tweede Kamer krijgt Rita Verdonk haar gepantserde auto, lijfwachten en ‘voorverkenners’ niet terug. Gisteravond stemden alleen de PVV en Verdonk zelf in een spoeddebat voor een motie met die strekking. Verdonk moet voortaan zelf haar auto besturen, behoudt een volgauto en bij openbare bijeenkomsten krijgt ze zonodig lijfwachten.

Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) werd gisteren voortijdig uit Luxemburg teruggeroepen om zijn brief van dinsdag te verdedigen. Daarin deelt hij Verdonk mee dat haar bewaking wordt „afgeschaald” omdat de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) de dreiging inmiddels „laag tot gemiddeld” inschat. Dat betreft dan dreiging vanuit ‘jihadistische netwerken’; van de Turkse en Marokkaanse gemeenschap en linkse groeperingen heeft ze naar het oordeel van de NCTb nog minder te duchten.

Verdonk voelt zich desondanks erg onveilig, legde ze woensdag uit in het tv-programma Knevel & Van den Brink. Ze schortte de promotietoer van haar beweging Trots op Nederland op. Verdonk wees op betogers die haar onlangs in Leeuwarden onthaalden met het spandoek ‘Ruim Rita Op’ en op drie moslims die met een foto- en videocamera bij haar huis waren aangehouden. Ook was haar adres op een linkse site gepubliceerd.

Als dit sympathie wekte in de Kamer, dan wist Verdonk dat gisteren snel te verspelen. Hoewel haar collega’s warme woorden spraken over hoe akelig het moet zijn om 24 uur per dag bewaakt te worden, klonk er ook kritiek dat Verdonk haar beveiligingssituatie aan de grote klok hing. Daarover praat je niet, omdat je dan het risico vergroot. Maar Verdonk zei na afloop dat haar tv-optreden wel degelijk winst had opgeleverd: ze kreeg gratis twee bodyguards plus een auto van een particulier beveiligingsbedrijf. En de internetactie ‘Help mee Rita te beveiligen’ had veel geld in de kas gebracht.

In de Tweede Kamer lijkt het gezelschapspel ‘Waar is Rita?’ al maandenlang populair: bij belangrijke debatten wedijveren Kamerleden om als eerste een grap te maken over de afwezigheid van Verdonk. Die laat zich daar immers zelden zien. Maar gisteren maakte ze het erg bont door er tijdens het debat over haar veiligheid tussenuit te knijpen om het tv-programma Nova te woord te staan. Dat werd door het verontwaardigde Kamerlid Dijsselbloem (PvdA) gesignaleerd, waarop Halsema (GroenLinks) voorstelde om dan maar meteen te stemmen over haar beveiliging omdat het „anders een show wordt”. Verdonk moest haar tv-interview met zichtbare tegenzin onderbreken.

Een passend einde voor een debat dat nogal „absurdistisch” verliep, zoals Halsema stelde. De cruciale vraag – loopt Verdonk inderdaad weinig gevaar? – bleek namelijk onmogelijk te beantwoorden. De risico- en dreigingsanalyses van de NCTb zijn geheim, het pleidooi van Verdonk voor transparantie ten spijt. Maar toen Hirsch Ballin dreigde te citeren uit een tegenanalyse van haar medewerker Kay van der Linde eiste Verdonk op hoge toon dat ook die geheim bleef. Zo kon de minister op de vraag wat nu het verschil is tussen een gemiddelde en laag-gemiddelde dreiging slechts verwijzen naar het „oordeel van professionals”. Op de achtergrond speelde in het debat mee dat die professionals, toen binnen de inlichtingendienst AIVD, in 2004 Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, over het hoofd zagen.

Minister Hirsch Ballin benadrukte dat Verdonk eigenlijk al een jaar lang te veel bewaking geniet. Sinds haar aftreden als minister van Vreemdelingenzaken en Integratie is de dreiging afgenomen tot een niveau vergelijkbaar met veel Kamerleden die helemaal geen beveiliging krijgen. Dat was haar sinds juli vorig jaar in meerdere gesprekken meegedeeld. Door haar protesten en tegenwerpingen werd het besluit de bewaking te verminderen evenwel telkens uitgesteld.

Dat hij kil en zonder empathie handelde, ontkende Hirsch Ballin dus stellig. Evenmin liet de overheid Verdonk in de steek: de „mix aan beveiligingsmaatregelen” was teruggeschroefd, niet opgeheven, en kan op basis van nieuwe informatie subiet verscherpt worden. Als Verdonk haar toernee afblies, was dat „haar keus”, aldus Hirsch Ballin.