Less is more – maar al te kaal is ook niet goed

Ann Lislegaard: Crystal World (after J.G.Ballard), 2006 Beeld Galerie Paul Andriesse, Amsterdam Image converted using ifftoany Galerie Paul Andriesse

De tekst is net iets te veel in de animatiefilm Crystal World van Ann Lislegaard, die op twee grote schermen draait. Ze tonen een glanzend, zwart-wit ijsparadijs. In een prachtige, hoge, glazen galerij ligt een enkele versteende boom. De harde winterse lichtinval produceert dramatische schaduwen. Tussen de beelden door verschijnen teksten die de mooie droomsequentie verstoren. Ze vertellen over een vijandig virus dat alle leven bevriest en doodt, maar uiteindelijk zo mooi is, dat je je toch aan deze kille schoonheid overgeeft. De camera (die natuurlijk niet echt bestaat) glijdt zoals je nog nooit een camera zag glijden en voert je over ijsvloeren, langs kristallen wanden, door minimalistisch vormgegeven woonkamers met uitzicht op een betoverd winterbos.

Twaalf minuten duurt dit filmtweeluik van een kille natuur die een strakke modernistische villa omgeeft. De film doet denken aan virtuele maquettes, die altijd een onberispelijk paradijs lijken waar betonrot of rondslingerende onderbroeken niet bestaan. Maar Lislegaard heeft onmiskenbaar een eigen stijl die de computertechniek overstijgt. De dramatische lichtcontrasten en de onverwachte composities maken dat elke filmstill op zichzelf een sterk beeld is. Maar vreemd genoeg geldt dat nu net niet voor de computerprints die Lislegaard ook exposeert. Film en prints zijn te zien in de eerste Nederlandse solopresentatie van de Noorse kunstenares, bij Galerie Paul Andriesse in Amsterdam. De zwart-witte computerprints, met architectuur en natuur, lijken op haar film, maar zijn te druk en te rommelig. Haar abstracte kleurenprints zijn juist weer te kaal. Less is more, was het adagium van modernistische architecten, maar te weinig is ook niet goed.

De architectonische associaties zijn er niet zomaar. Lislegaard laat zich inspireren door moderne architectuur en ook door science fiction: door architect Oscar Niemeyer en schrijver James Ballard. De modernistische bouwers hadden grootse idealen en wilden het volk via schoonheid verheffen. De sciencefiction was minder optimistisch. Ballard schreef sombere romans over werelden zonder seizoenen, zonder haast, zonder libido. Niemeyer ontwierp een keurige strakke wereld, waarin alles tot de puntjes vormgegeven, klaar en af is.

Hypnotiserend langzaam draaien de camerabewegingen in Crystal World tegen elkaar in. Lislegaards combinatie van sciencefiction en strakke architectuur is griezelig mooi. Ballard zou de film vast en zeker waarderen, Niemeyer zou vermoedelijk minder blij zijn dat zijn moderne bouwstijl als rücksichtlos en antimenselijk mooi wordt geportretteerd. Het is een subtiel spel tussen idealen en verschrikking dat Lislegaards betoverende sprookje vertelt. De beelden zeggen al zo veel, dat de teksten in haar film niet nodig zijn.

Ann Lislegaard, t/m 5 juli in Galerie Paul Andriesse, Withoedenveem 8, Amsterdam. Di-vr 11-18u, za 14-18u.