Een eigentijdse brug, en nog goed voor het milieu ook

Waar winden stedelingen zich over op? Nijmegen wil een stadsbrug over de Waal bouwen. Hard nodig of hinderlijk? „Hier komt zelfs méér verkeer.”

Zicht op de plek waar de nieuwe Nijmeegse brug over de Waal moet komen. De aansluitingsweg moet lopen langs de energiecentrale op de linkeroever, aan de overkant. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold nijmegen de afslag foto rien zilvold Zilvold, Rien

„Dáár komt de brug”, wijst René Duifhuizen. De gemeentelijk projectleider staat op de dijk langs de Waal bij Nijmegen, naast het monument ter herdenking van de „heldhaftige oversteek” van de geallieerden in 1944. Hier zal de stadsbrug vanuit de ‘oude’ stad naar de Waalsprong reiken, een nieuw stadsdeel voor 30.000 bewoners. De brug moet over vier jaar klaar zijn en zal vermoedelijk De Oversteek gaan heten. Voor de bouw is 261 miljoen euro beschikbaar.

Inwoners van Nijmegen mochten de afgelopen weken hun wensen kenbaar maken. Wat voor soort brug moet het worden? Vinden ze het belangrijk dat het rivierenlandschap goed zichtbaar blijft? Dat de brug een eenheid vormt met de huidige Waalbrug en de spoorbrug? Moet het een architectonisch hoogstandje worden en daarmee een ‘beeldmerk’ voor de stad? De uitkomsten zijn nog niet onderzocht. Wel lijken Nijmegenaren een „eigentijdse brug” te willen, wat dat ook moge betekenen. Enkele zwaargewichten in de architectuur, onder wie rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol, gaan helpen bij het kiezen van een ontwerp.

Wethouder Paul Depla (PvdA) legt uit dat er drie redenen zijn voor de bouw van de brug. Ten eerste staat de huidige Waalbrug dagelijks propvol. „We zijn de enige grote stad in Nederland die maar via één brug bereikbaar is”, zegt hij. Ook is het van belang de nieuwe wijk aan de overkant bij de stad te betrekken. „Nijmegen omarmt de Waal.” En ten slotte is over enkele jaren de huidige Waalbrug langdurig uit de roulatie wegens een reconstructie.

De bouw van de stadsbrug is niet onomstreden, ondanks brede steun in de gemeenteraad. „Dit is een historische vergissing”, stelt Marga Jacobs, voorzitter van de Vereniging Leefmilieu, een bewonersorganisatie die alles in het werk stelt om de bouw tegen te houden. „Wij gaan ervan uit dat de provincie of uiteindelijk de Raad van State tot de conclusie zal komen dat er broddelwerk is geleverd.”

Sceptici verwachten dat doorgaand verkeer de stadsbrug frequent zal gebruiken. „De brug maakt straks deel uit van de route op het rijkswegennet tussen noord en zuid”, zegt Alain van de Haar van de Gelderse Kamer van Koophandel. Dat zorgt voor files en extra verkeer door de wijken van het westen van Nijmegen. Maar dat zal wel meevallen, verwacht projectleider Duifhuizen, vooral omdat Rijkswaterstaat plannen heeft om enkele kilometers verderop de A50-brug bij Ewijk te verdubbelen. Aantrekkelijk voor doorgaand verkeer. Duifhuizen: „Uit onderzoek blijkt dat het voor transportbedrijven goedkoper is om hun chauffeurs enkele kilometers te laten omrijden dan een route door de stad te kiezen.” Actievoerder Marga Jacobs gelooft daar niet in. „Met de huidige dieselprijzen is het helemaal niet goedkoper om kilometers om te rijden.”

Het was beter geweest, zeggen de tegenstanders, als was gekozen voor de bouw van een brug enkele kilometers verderop. Die brug zou deel uitmaken van het doortrekken van de A73, een vurige wens van met name het bedrijfsleven. Maar dat plan is door bestuurders en milieubeweging in een compromis afgewezen. Wethouder Depla: „Er is jarenlang gepraat over het doortrekken van de A73. Daar hebben we niet op willen wachten. Dat zou trouwens wéér een doorsnijding van het landschap hebben betekend. Vandaar het compromis. Deze stadsbrug is de eerste brug in Nederland tegen de bouw waarvan de milieubeweging zich niet heeft verzet.”

De Vereniging Leefmilieu noemt de keuze tegen het doortrekken van de A73 onverantwoord. „Dat is de kortzichtigheid van de milieubeweging. Men laat belangen van de natuur prevaleren boven die van de gezondheid van kinderen in de wijk. Er staan twee scholen langs de route van en naar de brug. Longartsen adviseren om die scholen daar niet neer te zetten. Hier komt zelfs méér verkeer.” De vereniging vindt het ook „schandalig” dat de gemeente de GGD geen onderzoek laat doen naar de effecten van de stadsbrug op de gezondheid van bewoners.

De gemeente verwacht dat het leefklimaat als geheel in het westen van Nijmegen juist zal verbeteren. Er zal wellicht af en toe „iets meer verkeer” komen, aldus wethouder Depla, maar om de bouw van de stadsbrug mogelijk te maken, zullen ook liefst vijftien bedrijven in de buurt worden uitgekocht. „En daar zitten enkele zwaar vervuilende bedrijven bij.” Bovendien zal de weg naar de brug milieuvriendelijk worden, met ‘groene’ geluidsschermen en stil asfalt. Wethouder Depla: „We voldoen aan alle normen. De mensen krijgen minder last.” Bovendien zal de luchtkwaliteit in de rest van de stad erop vooruit gaan, verwacht men, doordat er in de omgeving van de huidige Waalbrug minder files zullen staan. „Ja, dat noemen ze salderen”, zegt actievoerder Marga Jacobs. „Ze maken het gebied zo groot dat de luchtkwaliteit er gemiddeld op vooruit gaat. Straks halen ze er de Veluwe nog bij.”