Angst voor draaiende PvdA

Staatssecretaris Bussemaker geeft fouten toe, maar haalt ook uit naar ChristenUnie.

Het CDA houdt zich stil. De partij heeft meer tijd nodig voor deze „worsteling”.

De ChristenUnie-fractie gisteren in de Tweede Kamer. v.l.n.r: Joël Voordewind, Cynthia Ortega-Martijn, Esmé Wiegman, Ernst Cramer. Foto WFA WFA11T:DEBAT SELECTIE EMBRYO' S IN KAMER:DEN HAAG;05JUN2008-Vandaag wordt in de Tweede Kamer gesproken met staatssecretaris Bussemaker, over uitbreiding van de selectie van embryo' s, een onderwerp dat inmiddels tot spanningen heeft geleid in het kabinet, tussen de PvdA en ChrsitenUnie. Foto: de ChristenUnie, met 4 man in het debat. Wiegman-van Meppelen Scheppink overlegt met Cramer, op de achtergrond: Ortega overlegt met Voordewind. WFA/fvr/str.Frank van Rossum WFA WFA

Meteen begon staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA) met toegeven dat ze fouten had gemaakt in de kwestie rond de embryoselectie. Ze had „een verkeerde inschatting” gemaakt. Dat het allemaal zo politiek gevoelig zou liggen bij coalitiepartner ChristenUnie, had ze niet opgevangen toen ze er vorige week een brief over stuurde naar de Tweede Kamer.

Maar daarna verklaarde Bussemaker omstandig dat ze eigenlijk heel zorgvuldig had gehandeld. Haar besluit was „geen trendbreuk” met het beleid van het vorige kabinet, namelijk dat embryoselectie in beginsel mogelijk is. Verruiming paste in dat beleid. Voortaan zouden vrouwen die drager zijn van erfelijke vormen van kanker kunnen voorkomen dat zij de ziekte doorgeven aan hun kinderen. Allerlei deskundigen, ook van christelijke huize, hadden geen bezwaar gemaakt.

Het was een duidelijke mea culpa, maar tegelijkertijd een verkapte uithaal naar de ChristenUnie, de partij die de embryoselectie vorige week ineens hoog op de politieke agenda plaatste. Gisteren debatteerde de Tweede Kamer erover.

Formeel zou het debat alleen procedureel worden, over de brief die staatssecretaris Bussemaker zonder overleg naar de Tweede Kamer stuurde. Die brief had Bussemaker moeten intrekken. Vice-premier Rouvoet (ChristenUnie) vond dat over zo’n belangrijk onderwerp kabinetsberaad gepleegd had moeten worden.

Het werd geen procedureel debat. De oppositie probeerde voortdurend duidelijkheid te krijgen waar de grenzen bij de coalitiefracties PvdA en ChristenUnie precies liggen. Want die partijen zijn het oneens. De PvdA steunt de brief van Bussemaker, de ChristenUnie heeft er grote moeite mee omdat het vindt dat embryo’s, ook al zijn ze hooguit drie dagen oud, niet mogen worden vernietigd. Het CDA neemt nog een onduidelijke positie in. CDA’er Ormel zei dat zijn fractie meer „tijd nodig heeft voor een worsteling”.

De volksvertegenwoordigers van de coalitiepartijen deden er alles aan om het kabinet nog even de ruimte te gunnen. „Dit is niet iets waarover je zomaar in één, twee dagen kunt beslissen”, zei Kamerlid Arib (PvdA). Haar collega Wiegman van de ChristenUnie: „Dit debat is er nu niet naar om een inhoudelijke discussie te voeren.”

De oppositiepartijen vielen PvdA, ChristenUnie en CDA hard aan, terwijl inhoudelijk de meeste partijen het met de lijn van de PvdA eens zijn. Maar de cruciale vraag voor de oppositie is of de PvdA tegenover met name de ChristenUnie de rug recht houdt. „Dat de PvdA met regelmaat draait weten we al. Maar als dat gebeurt op een medisch-ethisch onderwerp, dan wordt draaien doordraaien”, zei Kamerlid Kant (SP).

Samen met Rutte (VVD), Pechtold (D66) en Halsema (GroenLinks) stond Kant zij aan zij om het Kamerlid Arib van de PvdA tot een duidelijke stellingname te dwingen. Die zei steeds dat het standpunt helder was: vrouwen die belast zijn met erfelijke aanleg voor een ernstige ziekte moeten de mogelijkheid hebben te voorkomen dat hun kinderen deze ziekte zullen krijgen. Dat was zo, dat is zo, zei Arib. Daar namen de oppositiepartijen geen genoegen mee. Halsema: „Is er voor u ruimte voor een ander standpunt of hecht u aan uw eigen principe?” Arib zei uiteindelijk dat ze er „voor zal blijven vechten”.

Wiegman van de ChristenUnie gaf op bijna elke vraag hetzelfde antwoord: nu is het geen tijd voor een inhoudelijk debat, dat komt pas nadat het kabinet een nieuw standpunt heeft geformuleerd. Ze zei wel: „Wij betreuren de ontstane dynamiek in de discussie over het onderwerp.” Ook Ormel (CDA) kwam onder vuur te liggen. „Kunt u het uitleggen dat met úw goedkeuring na drie maanden wél een zwangerschap mag worden afgebroken, maar geen embryoselectie zou mogen worden gedaan?”, vroeg Pechtold. Het CDA gaf geen antwoord. Ook Ormel verwees naar de discussie in het kabinet.

Daarover wordt al druk onderhandeld. Bussemaker verklaarde dat er nog wel enkele weken overleg nodig zijn. Rutte vond het „onbestaanbaar dat vrouwen met het borstkankergen nog langer aan het lijntje gehouden worden”. Hij noemde de hele kwestie een „wanvertoning die alleen maar verliezers” zal kennen. „Vicepremier Rouvoet en zijn partij hebben zich zo onverzoenlijk opgesteld, dat de ChristenUnie óf flink door de pomp zal gaan óf het kabinet valt.”