Wie was toch keizer Wilhelm II?

Expositie De Keizer en Europa, Museum Huis Doorn, Langbroekerweg 10, Doorn. Inl. 0343- 421020, www.huisdoorn.nl

Huis Doorn is een van de aardigste musea in Nederland. De laatste residentie van de Duitse keizer Willem II, die er van 1920 tot zijn dood in 1941 woonde, is tot de nok toe gevuld met prachtige kunst en artefacten, afkomstig uit zijn paleizen in Berlijn en Potsdam.

Toen hij na afloop van de Eerste Wereldoorlog in 1918 naar Nederland vluchtte, nam de vorst 58 treinwagons vol persoonlijke bezittingen mee naar Nederland. Deze schat doet Huis Doorn bijna uit zijn voegen barsten, maar geeft het museum ook een heel intiem karakter. De bezoeker heeft het gevoel dat de keizer ieder moment de kamer kan komen binnenlopen.

Nergens in de permanente tentoonstelling werd echter goed uitgelegd wie de keizer nu precies was, en in welke tijd hij leefde. De vorige week geopende vaste expositie De keizer en Europa moet dat hiaat opvullen.

„Niet elke scholier weet tegenwoordig meer wie Wilhelm II was”, zei directeur Diederik van Beekhof afgelopen vrijdag in zijn openingstoespraak. Helaas zal De keizer en Europa daar niet veel aan veranderen. De samenstellers van de tentoonstelling hebben er namelijk voor gekozen een wel heel beperkt deel van het leven van Wilhelm II te belichten.

In de kelder van het huis wordt het leven van de Duitse keizer behandeld in drie periodes: de Belle Epoque, de Eerste Wereldoorlog en het Interbellum. Per periode worden drie thema’s nader toegelicht en zichtbaar gemaakt met foto- en filmmateriaal.

In korte begeleidende teksten wordt uitgelegd wat er zoal gebeurde in deze tijd. We zien Wilhelm parades afnemen, op vakantie gaan en eindeloos poseren in alsmaar verschillende uniformen. Waar de bezoeker echter niets over leest, is de rol die de keizer speelde bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.

Wie niet beter weet, zou denken dat het conflict als een vloedgolf het leven aan het Duitse hof wegspoelde, zonder dat Wilhelm daar zelf iets mee te maken had. Het ene moment was hij nog op zijn vakantiehuis op Korfoe, het volgende moment is zijn land opeens in oorlog met bijna de gehele westerse wereld. Hoe kan dat?

Zeker, tijdens de oorlog had de keizer weinig te vertellen en was hij overgeleverd aan zijn generaals. Het decennium ervoor was hij echter in belangrijke mate verantwoordelijk voor het verzieken van de verhoudingen op het Europese continent.

Hij stond bijvoorbeeld op de uitbreiding van de Duitse vloot, ook al wist hij dat die groei door de Britten als een provocatie zou worden opgevat. Zijn confronterende stijl van politiek bedrijven, zorgde ervoor dat elk optreden van Wilhelm gespannen situaties alleen maar erger maakte.

Ook tijdens de toespraken afgelopen vrijdag, onder andere van Wilhelms achterkleinzoon Prinz Georg Friedrich von Preussen, werd geen moment gewag gemaakt van de kwalijke rol die de keizer speelde bij de overgang tussen Belle Epoque en Wereldoorlog. Het lijkt erop dat het verstrijken van de tijd bij sommige mensen tot selectief geheugenverlies heeft geleid. De curatoren van Huis Doorn doen er goed aan de tentoonstelling snel aan te passen en een genuanceerder beeld van het Europese optreden van keizer Wilhelm II te schetsen. Met de tentoonstelling zoals hij nu is, wordt de bezoeker geen dienst bewezen.

De fotocollectie van Huis Doorn wordt gedigitaliseerd en is te zien op fotocollectie.huisdoorn.nl/