Van 0+11 naar 6+5

Het Europees Kampioenschap voetbal, dat zaterdag begint, moet het doen zonder de bakermat van deze sport, Engeland. Voor Franz Beckenbauer, bestuurslid van de wereldvoetbalbond FIFA, het bewijs dat het hoog tijd wordt de samenstelling van clubteams meer op nationale leest te schoeien. De FIFA heeft daar een simpele formule voor bedacht: 6+5. Die houdt in dat ten minste zes spelers van een clubelftal uit eigen land moeten komen of de nationaliteit van dat land moeten hebben.

Beckenbauer beweerde vorige week, op het 56ste FIFA-congres in Sydney, namens iedereen te spreken toen hij zei te betreuren dat Engeland ontbreekt. Dat is nogal onhoffelijk jegens de twee deelnemers aan het EK (Kroatië en Rusland) die Engeland op reglementaire wijze hebben uitgeschakeld. Maar hij sneed wel het probleem aan dat de rijkste clubs in de grootste voetballanden steeds meer de beste spelers van de wereld contracteren. Elftallen die (vrijwel) geheel uit buitenlanders bestaan, zijn geen uitzondering. Deze overvloed aan buitenlanders in de clubcompetities belemmert de ontwikkeling van autochtone spelers, is de redenering, en dus van het nationale team.

De FIFA wil de 6+5-regel geleidelijk invoeren. Zonder verdere restricties op te leggen aan het totale aantal gecontracteerde buitenlanders bij een club en zonder coaches te beperken in hun mogelijkheden om wisselspelers in te brengen (een elftal kan dus een wedstrijd eindigen met 3+8).

Dit besluit van de FIFA is een provocatie jegens de Europese Unie. Europees Commissaris Spidla had er een „rode kaart” voor over. De regel is in strijd met het vrij verkeer voor werknemers in de EU en het non-discriminatiebeginsel, oordeelt de Commissie. Onomstreden is dat standpunt binnen de EU echter niet. De Nederlandse staatssecretarissen Timmermans (Europese Zaken, PvdA) en Bussemaker (Sport, PvdA), verklaarden „sympathieke kanten” aan de 6+5 regel te zien.

Voetbal is geen ‘gewone’ bedrijfstak. Het bijzondere van voetbalclubs is dat zij hun ondergang tegemoet gaan als ze geen tegenstanders, dus concurrenten, meer hebben. De Commissie zou daar meer rekening mee kunnen houden.

Merkwaardigerwijs is er van de EU wel instemming te verwachten met een door de Europese voetbalbond UEFA bedacht systeem dat clubs verplicht een bepaald aantal door hen zelf opgeleide spelers onder contract te hebben. De EU staat dus op de bres voor het vrije verkeer van werknemers, maar heeft er geen bezwaar tegen als werkgevers worden verplicht personeel te contracteren dat mogelijk tekortschiet.

De voetbalorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor de huidige situatie. Bijvoorbeeld de Champions League en de verdeling van tv-gelden hebben ervoor gezorgd dat de rijke clubs in Europa steeds rijker werden en het verschil met andere clubs steeds groter. Het tot stand brengen van een ‘level playing field’ is primair een taak voor FIFA, UEFA en nationale bonden. Daarvoor zijn ook ‘herenakkoorden’ te sluiten. Daar heb je heren voor nodig.