Hoe tel je in drie weken na een ramp 69.122 doden?

Het officiële aantal doden en vermisten van de orkaan in Birma bedraagt nu respectievelijk 78.000 en 58.000. De Chinese overheid heeft sinds de aardbeving in China 69.122 doden en 17.991 vermisten geteld. „Hoe komen zulke cijfers tot stand”, vraagt Els den Breejen uit Zandvoort, „zeker in landen waar de bevolkingsregistratie misschien niet zo goed is?”

Het is moeilijk direct na een grote natuurramp met betrouwbare cijfers te komen, zegt Georg Frerks, hoogleraar rampenbestrijding aan de Wageningen Universiteit. „Daar gaan altijd een paar dagen overheen. Vooral met vermisten kan van alles aan de hand zijn. Ze kunnen zijn gevlucht naar een buurland, of op de bodem van de oceaan liggen.”

Toch hebben lokale bestuurders in veel landen vrij snel overzichten van het aantal doden en gewonden, en van mensen die door familie of vrienden als vermist zijn opgegeven, weet Frerks uit ervaring.

Na de aardbeving in China werden de tellingen van het aantal doden en gewonden bijgehouden door de afdeling civiele zaken van de getroffen provincie Sichuan, zegt NRC-correspondent Oscar Garschagen. Deze afdeling baseert zich weer op opgaves van de districtsbesturen, stads- en dorpsbesturen. Hoe nauwkeurig de tellingen zijn, is moeilijk na te gaan. Feit is dat de bevolkingsregistratie in China zeer ontwikkeld is, ook in de berggebieden.

Het aantal gewonden baseert de provincie Sichuan op meldingen van ziekenhuizen, (leger)artsen en het Rode Kruis. Het Rode Kruis telt meestal zelf of neemt tellingen over van de VN, andere ngo’s of lokale autoriteiten, zegt een woordvoerder. „Soms worden we genoodzaakt tot schatten, zoals in Birma, omdat het zo ontoegankelijk is.”

Zulke schattingen komen weer tot stand in overleg met lokale vrijwilligers. Als zij na een vloedgolf bijvoorbeeld duizend doden tellen in een dorpje aan de kust, dan gaat het Rode Kruis ervan uit dat in het even grote dorp twee kilometer verderop al snel evenveel doden te betreuren zijn.

Elleke Bal