Geen keuzes in venijnig embryodebat

Debat over embryoselectie, van linksboven met de klok mee: CU-woordvoerder Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink Foto’s Roel Rozenburg en WFA WFA05:DEBAT SELECTIE EMBRYO' S IN KAMER:DEN HAAG:05JUN2008- Vandaag wordt in de Tweede Kamer gesproken met staatssecretaris Bussemaker, over uitbreiding van de selectie van embryo' s, een onderwerp dat inmiddels tot spanningen heeft geleid in het kabinet, tussen de PvdA en ChrsitenUnie. Foto: hoofdrolspeelster Esmee Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie). WFA/fvr/str. Frank van Rossum WFA WFA

Duidelijkheid kwam er vanmorgen niet, tijdens het eerste deel van het Kamerdebat over de selectie van embryo’s. De oppositie probeerde het vanmorgen voortdurend. Waar liggen de grenzen bij de coalitiefracties PvdA en ChristenUnie precies voor embryoselectie? De volksvertegenwoordigers van deze partijen deden er alles aan om het kabinet nog even de ruimte te gunnen. „Dit is niet iets waarover je zomaar in één, twee dagen kunt beslissen”, zei het Kamerlid Arib (PvdA). Haar ChristenUnie-collega Esmé Wiegman zei: „Dit debat is er nu niet naar om een inhoudelijke discussie te voeren.”

Formeel zou het debat over de selectie van embryo’s vandaag alleen procedureel worden, over de brief die door staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA) zonder overleg naar de Tweede Kamer was gestuurd waarin werd gesteld dat de embryoselectie wordt verruimd. Daardoor zouden vrouwen die drager zijn van erfelijke vormen van kanker kunnen voorkomen dat zij de ziekte doorgeven aan hun kinderen. Die brief had Bussemaker moeten intrekken. Vicepremier Rouvoet (ChristenUnie) had daarop gestaan, omdat over zo’n belangrijk onderwerp kabinetsberaad gepleegd had moeten worden.

Een procedureel debat werd het niet. Aan het begin van de middag moesten staatssecretaris Bussemaker en minister Klink (Volksgezondheid, CDA) nog aan hun antwoord beginnen. Het begon als een fel politiek debat, waarin de oppositie de drie coalitiepartijen aanviel. „Dit is allemaal politiek gesteggel, over zo’n belangrijk medisch onderwerp”, zei Kamerlid Kant (SP). „Dat de PvdA met regelmaat draait weten we al. Maar als dat gebeurt op een medisch-ethisch onderwerp, dan wordt draaien doordraaien.” VVD’er Rutte noemde het „onbestaanbaar dat vrouwen met het borstkankergen nog langer aan het lijntje gehouden worden”. Hij noemde de hele kwestie een „wanvertoning die alleen maar verliezers” zal kennen. „Vicepremier Rouvoet en zijn partij hebben zich in hun reacties zo onverzoenlijk opgesteld dat de ChristenUnie óf flink door de pomp zal gaan óf het kabinet valt.”

Eén van de cruciale vragen is hoe de PvdA-fractie zich opstelt.

Vervolg Embryo's pagina 3

CDA onder vuur in spoeddebat

GroenLinks-leider Halsema en D66-leider Pechtold probeerden Arib tot duidelijkheid te dwingen. Arib zei dat haar standpunt helder was: „Ons standpunt was en is dat vrouwen die belast zijn met erfelijke aanleg voor een ernstige ziekte de mogelijkheid moeten hebben om te voorkomen dat hun kinderen deze ziekte ook zullen krijgen.” Daar wilden de oppositiepartijen geen genoegen mee nemen. „Houdt uw fractie straks ook vast aan uw standpunt, zoals verwoord in de brief van uw staatssecretaris”, vroeg Pechtold. Halsema vroeg het Arib ook: „Is er voor u ruimte voor een ander standpunt of hecht u aan uw eigen principe?” Arib ontweek de vraag, maar wil dat het kabinet opschiet. Voor het zomerreces wil ze uitsluitsel. Wel gaf ze aan dat de PvdA-fractie niet voelt voor „limitatieve lijsten” voor embryoselectie.

Wiegman verwees nog stelliger naar de discussie die nu eerst in het kabinet gevoerd moet worden. Ze gaf wel aan dat het kabinet heeft afgesproken geen veranderingen aan te brengen in medisch-ethische onderwerpen. „Wij betreuren de ontstane dynamiek in de discussie over het onderwerp.”

Het CDA kwam ook onder vuur te liggen. „Ik heb de heer Ormel veel op televisie gezien, maar niets horen zeggen”, zei VVD’er Rutte. Pechtold vroeg het CDA: „Kunt u het uitleggen dat met úw goedkeuring na drie maanden wél een zwangerschap mag worden afgebroken, maar geen embryoselectie zou mogen worden gedaan? Als de bevruchte eicel nog niet eens ingenesteld is, en nog maar ácht cellen klein is.” Maar het CDA gaf geen antwoord. Een inhoudelijk debat wordt pas gevoerd als het kabinet er uit is, zei Ormel. „Wij hebben er vertrouwen in dat de regering op korte termijn met een evenwichtig, gedragen en zorgvuldig standpunt zal komen.” Hij zei dat het CDA nog „worstelt met deze kwestie”.

Op de publieke tribune zat vanmorgen de 23 jaar oude Nicky Westerhof. „Onbestaanbaar en onbegrijpelijk”, zei zij over de weigering van CDA en ChristenUnie om inhoudelijk te praten over de embryoselectie. In haar familie is agressieve borstkanker erfelijk. „Het is voor mij moeilijk te bevatten dat het onderwerp zo politiek gemaakt wordt. Dat kan ik als burger niet begrijpen.” Het is „een lachertje” dat de ChristenUnie respect vraagt voor haar opvattingen maar vervolgens weigert te zeggen wat die zijn, zegt Westerhof. Tegen Wiegman van de ChristenUnie, die zei dat er meer aandacht moet zijn voor behandeling van kanker zou Westerhof „heel veel” willen zeggen. „Als mijn ziekte behandelbaar was zou ik mijn borsten niet geamputeerd hebben.”

Meer over de kwestie op nrc.nl/binnenland