Dood of in de cel, het is hetzelfde

Schrijver Philippe Claudel regisseerde zijn eigen boek Il y a longtemps que je t’aime.

Hij laat, als een echte schrijver, de toeschouwer veel ruimte voor interpretatie.

Juliette trekt tijdelijk bij haar zus Léa in en Claudel laat zien hoe zij het leven weer probeert op te pakken. Scene uit de film IL Y A LONGTEMPS QUE JE T'AIME (2008) Regisseur: Philippe Claudel Cast: Kristin Scott Thomas, Elsa Zylberstein, Serge Hazanavicius

„De dingen zijn nooit helemaal zwart of helemaal wit, alles is grijs”, zegt een oude vrouw in Philippe Claudels doorbraakroman Les âmes grises (Grijze zielen) uit 2004. Deze zin is zeer van toepassing op Claudels regiedebuut, dat ook door hem werd geschreven: Il y a longtemps que je t’aime. De film is de weerslag van een auto-biografisch gegeven. In Nrc-handelsblad zei Claudel hierover: „Elf jaar lang ben ik een paar keer per week naar de gevangenis gegaan om er les te geven. Dat heeft mij volledig veranderd (…) Gaan en staan waar je wilt. Als je vrijheid je nooit ontnomen is, weet je niet wat dat betekent.”

Il y a longtemps que je t’aime begint met het beeld van een wat nerveuze vrouw die rookt in een bar op het vliegveld. De grijze, anonieme architectuur om haar heen en Claudels keuze om haar van niet al te dichtbij te filmen, benadrukken haar isolement. Ze wordt opgehaald door een jongere vrouw die haar zus Leá blijkt te zijn. Ze omhelzen elkaar wat onwennig en onhandig.

Juliette, de rokende zus, is na vele jaren ontslagen uit de gevangenis waar ze zat voor de moord op haar zoontje. Ze trekt tijdelijk bij Léa in en Claudel laat zien hoe zij het leven weer probeert op te pakken. Ze moet in het reine zien te komen met het verleden, maar vooral ook met haar omgeving, die haar met de nek aankijkt. Zelfs haar moeder heeft het er nog steeds moeilijk mee. Nadat Juliette in de gevangenis belandde, is er nooit meer over haar gesproken. Juliette werd zelf ook als dood beschouwd.

Het regiedebuut van Claudel is een echte schrijversfilm. De nadruk ligt op de psychologie van de personages en mondjesmaat gedoseerd komen we steeds meer te weten over de toedracht van de zaak, leidend naar een emotionele climax – het filmische equivalent van het laatste hoofdstuk van Grijze zielen – waarin het motto van de oude vrouw een rol speelt.

Toch overtuigt Claudel ook als regisseur, juist door zich heel erg in te houden. Hij gebruikt een aan de acteurs dienstbare stijl, zonder rare fratsen, waardoor de hand van de regisseur vrijwel onzichtbaar wordt.

Claudel filmt vooral de gezichten van de twee zussen, waarachter zo veel emoties schuilgaan. Vooral Kristin Scott Thomas als Juliette lijkt een breed scala aan gevoelens te verbergen achter haar wat rusteloze gedrag en voorkomen. Doordat Claudel zich als verteller wegcijfert, kunnen we des te geconcentreerder naar Juliettes worsteling met zichzelf en haar herwonnen vrijheid kijken.

Il y a longtemps que je t’aime. Regie: Philippe Claudel. Met: Kristin Scott Thomas, Elsa Zylberstein, Serge Hazanavicius, Frédéric Pierrot.