Traditionele tegenstellingen op top

De op de voedseltop in Rome verzamelde landen zijn het eens over de oorzaken van de voedselcrisis, maar harde afspraken over meer vrijhandel of minder biobrandstof blijven uit.

De presidenten Lula (Brazilië) spraken bij de FAO. Foto’s AP, AFP Brazil's President Luiz Inacio Lula da Silva gives a speech during the start of the three-day summit on food security at the UN Food and Agriculture Organisation (FAO) in Rome on June 3, 2008. Participants at the High-Level Conference on World Food Security will discuss short-term solutions as well as new strategies to deal with the effects of global warming, growing demand for biofuels and a crumbling agriculture sector in much of the developing world. AFP PHOTO / POOL / Philippe Wojazer AFP

Overeenstemming over oorzaken en oplossingen, maar geen harde afspraken over, bijvoorbeeld, hulp aan de hongerende bevolking in arme landen. Op basis van de conceptslotverklaring lijkt dat het resultaat te gaan worden van de topconferentie in Rome over de hoge voedselprijzen en de crisis die dat met name in arme landen heeft veroorzaakt.

Er zijn duidelijke verschillen in de accenten die landen leggen in zowel hun analyse als de voorgestelde oplossingen. Bijvoorbeeld over de rol van biobrandstoffen of liberalisering van de wereldhandel. Maar omdat er geen harde afspraken worden gemaakt leiden deze verschillen niet tot een blokkade van de onderhandelingen.

Veel afgevaardigden spraken over de voortslepende onderhandelingen over een wereldhandelsakkoord in de zogeheten Doha-ronde, waarvan landbouwproducten een integraal onderdeel uitmaken. China wil een „eerlijk en rechtvaardig” akkoord. Brazilië wil een einde aan de „oneerlijke handelspraktijken die de handel in landbouwproducten karakteriseren”. Groot-Brittannië wil dat arme landen toegang krijgen tot de markten van rijke landen en de Amerikaanse minister van Landbouw, Ed Schafer, wil zelfs „vrije handelsstroom van voedsel”.

Intussen zijn het de Amerikaanse en Europese subsidies en bescherming die deze vrije handelsstroom onmogelijk maken. En het zijn de de handelspraktijken van de VS en de EU die de Braziliaanse president Lula da Silva karakteriseert als oneerlijk.

Op dezelfde dag dat Schafer en Lula in Rome spraken, kwam er ook nieuws uit het hoofdkwartier van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Genève waar afgevaardigden van dezelfde landen permanent aan tafel zitten. Er is een „geleidelijke voortgang”, meldde de Nieuw-Zeelandse voorzitter van de landbouwcommissie, Crawford Falconer. „Geleidelijke voortgang” is er al jaren, maar heeft nog nooit tot de aankondiging van een akkoord geleid.

Directeur-generaal Jacques Diouf van de FAO kreeg vandaag de vraag voorgelegd of liberalisering van de wereldhandel eigenlijk wel goed is voor arme landen. Of het niet beter zou zijn als die landen eerst het recht krijgen om in alle rust hun eigen voedselvoorziening rond te krijgen, zonder concurrentie van goedkope producten uit andere landen waar wel zwaar is geïnvesteerd in efficiëntie en productieverhoging.

Diouf meende dat een „holistische benadering” nodig is. Ja, er is veel te weinig geïnvesteerd in met name de Afrikaanse landbouw om efficiënt te produceren. Daarvoor moet het budget omhoog van de internationale organisatie die landbouwonderzoek doet en kennis verspreidt, de Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR), en steunt men die landbouw nu met nieuwe en betere zaden. Tegelijkertijd hebben rijke landen de vraag naar landbouwproducten verstoord met hun importtarieven en subsidies. En ook die moeten worden aangepakt, meent Diouf.

De top is nu al een succes, meent ban Ki-moon, secretaris generaal van de VN. „Er is duidelijk een gevoel van vastberadenheid, gedeelde verantwoordelijkheid en politieke wil onder de lidstaten om de juiste beleidskeuzes te maken en om de komende jaren in de landbouw te investeren”, zei Ban vanmorgen. „Honger haalt alles omlaag waar we de laatste decennia voor hebben gevochten”, aldus de man uit Zuid-Korea, waar de bevolking een halve eeuw geleden zwaar leed onder armoe en honger. „We hebben nu de plicht om actie te ondernemen en om dat als één man te doen.”

Het concept van het zogeheten Framework for Action waarmee de top moet eindigen, bevat de inmiddels bekende adviezen als het versterken van de positie van de kleine boeren in arme landen, te investeren in het verhogen van hun opbrengsten en hun markttoegang te verbeteren.

Dit alles kost geld. Diouf zei gisteren dat de kosten op 30 miljard dollar (19 miljard euro) zouden uitkomen. Het raamwerk stelt dat de kosten onbekend zijn, maar dat men bij de FAO aan het rekenen gaat. Wel weet men, zo stelt het concept, dat de benodigde investeringen „,meer kosten dan vooralsnog is toegezegd”.

De controversiële kwestie van biobrandstoffen is weggemasseerd met een verwijzing naar de noodzaak een „internationale consensus” hierover te ontwikkelen. Met name zou er een certificering van duurzame biobrandstoffen moeten komen, opdat het milieu in landen waar bijvoorbeeld palmolie wordt geproduceerd niet het kind van de rekening wordt.

Weblog vanaf de FAO-top op nrc.nl/voedselblog