Tot hoe diep mag je je tuin nog jouw tuin noemen?

„Als de overheid op mijn erf een weg wil aanleggen, moet zij de grond opkopen”, schrijft lezeres Olga van Brandwijk. „Maar bij een metrolijn onder mijn tuin krijg ik denk ik niets.” Tot hoe diep is je tuin en alles eronder van jou?

„Ik moet de eerste nog tegenkomen die eigendom claimt over wat ik uit mijn grond trek”, zegt amateurgeoloog Leen Hordijk. Op zijn hectare in de polder Zuurland bij Brielle verricht hij al jaren boringen tot wel 107 meter diepte. Hordijks bodemschatten als de gefossiliseerde eikelmuis Mimomys hordijki leverden nooit juridisch getouwtrek op.

Geen wonder, de eikelmuis had wetenschappelijke, maar weinig materiële waarde. En boren of graven mag, want grondeigendom is „vrij absoluut”, zegt jurist Benedict van Dam van het Kadaster. Zowel de ruimte erboven als de diepten onder het aardoppervlak zijn van de eigenaar van een perceel.

Wel zijn er uitzonderingen. „Delfstoffen als erts en olie kan je niet zomaar ontginnen”, zegt Van Dam. „De Mijnbouwwet bepaalt dat die van de staat zijn, ook al zitten ze in jouw grond.” En een toren in je tuin planten mag niet zomaar. „De wet stelt daar paal en perk aan, alleen al vanwege onnodige hinder voor omwonenden.”Ook werkzaamheden aan leidingen, zo regelt de Telecomwet, heb je toe te staan – fraaie bloemenperkjes ten spijt.

Maar voor de aanleg van een metrotunnel geldt zo’n gedoogplicht niet. De gemeente mag niet ‘stiekem’ je aarde doorkruisen. Al heb je er geen hinder van. „Juridisch gezien is het toch alsof iemand in je tuin zit te barbecuen”, zegt Shane Kleyhorst van het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam.

Gebruikelijk is een overeenkomst waarbij opstalrecht wordt verleend. Of beter: onderstalrecht, het recht tot bouwen onder andermans perceel. Kleyhorst: „De grondeigenaar kan daarbij compensatie krijgen, daar moet je samen al onderhandelend uitkomen.”

Een metrotunnel onder je tuin komt er dus niet zomaar. En wil je echt moeilijk doen, dan kun je altijd nog procederen. Tot op de bodem.

Bart Hinke