Stedelijke woede uit Friesland

Bonne Aparte klinkt als grotestadmuziek, maar wordt gemaakt in Friesland.

De leden van de band zijn bijna allemaal afkomstig van de Academie voor Popcultuur.

Foto Ilse Hamelink, fotobewerking Wouter Venema Hamelink, Ilse

Twintig minuten duurt het albumdebuut van Bonne Aparte. Kort, maar na afloop blijf je evengoed verdoofd en murwgebeukt achter. Want de elf nummers op de titelloze plaat kennen een forse rijkdom aan ruw geschetste ideeën en details, uitgespuwd met de frustratie en woede van een jonge artrocker, hectisch als het leven in een metropool.

Maar Bonne Aparte komt niet uit New York of Berlijn. Deze hectische, opgepropte en claustrofobisch galmende grotestadmuziek, enigszins geïnspireerd op de no wave van het Manhattan van de vroege jaren tachtig, werd opgenomen in een stal bij de boerderij van de ouders van gitarist en bassist Keimpe Koldijk, even buiten Leeuwarden. „En dan zoveel mogelijk live opnemen”, zegt frontman Gerrit van der Scheer in zijn kamer in een voormalige Leeuwarder kazerne, waar vioolkoffer, biljarttafel, orgel en harmonium in het oog springen: „Zo kregen we die specifieke galm.”

Zes muzikanten telt Bonne Aparte: twee slagwerkers hakken de ritmes aan stukken, twee of drie gitaristen krassen hun ziel open. Drie van de zes, inclusief Van der Scheer en Koldijk, spelen ook in Adept, een woest electrokwartet dat imponeert met kille geluiden, heiende beats en de wilde, duiveluitdrijvende dans van voorman Michiel Klein, ook al in Bonne Aparte. Sommigen van dit groepje speelden een tijdje in Flux, het elektronische, Nederlandstalige project van Irene Wiersma, en ze hielpen Jos Blomsma met de intieme, electro-akoestische liedjes van zijn project Jean Parlette. Dwarsverbanden alom.

Adept telt drie Academiestudenten, Bonne Aparte vier – en één ex-student. In de hal van de Academie voor Popcultuur, aan de rand van het Leeuwarder stadscentrum, klinkt dreinende dubstep. Studenten hangen er rond met laptops en gitaren op schoot. „Er moeten hier wel studiepunten gehaald worden”, gromt Coördinator en docent Jan Pier Brands. Hij was zo onder de indruk van beide groepen, dat hij er, samen met zijn vrouw Janke met wie hij ook in Meindert Talma & The Negroes speelt, een platenlabeltje voor drijft: Wham! Wham! Records.

„Ze doen het zelf”, zegt Brands. „We hebben hier een gebouw waar van alles kan. Wij stimuleren en coachen, maar het moet wel van onderop komen.” Dat werpt zijn vruchten af.

Het zijn nadrukkelijk acts die draaien rond de concepten en ideeën van één centraal figuur. Bij Adept deelt Klein de lakens uit, in Bonne Aparte is Van der Scheer de man. Alles voor het concept, voor de visie die zo compromisloos mogelijk wordt neergezet. „Het is niet zo dat ik aan Van der Scheer of Klein gehoorzaam”, zegt Koldijk, zelf ook bezig met liedjes schrijven. „We vullen elkaar goed aan.” Van der Scheer: „Ik heb bewust deze muzikanten uitgekozen, omdat ik wist dat ze dit project verder konden brengen. Ze hebben hun eigen inbreng. Maar het zijn mijn liedjes, het is mijn visie.”

Dat conceptuele denken is nou typisch iets van de Academie voor Popcultuur. „Daarin zijn we redelijk uniek”, denkt Brands, „bij de meeste popopleidingen staat instrumenttechniek centraal. Hier gaat het om wat ze te vertellen hebben, en dat begint al bij het intake-assessment. Ze leren heus wel hun instrument bespelen, als ze dat willen. Als ze conceptueel maar sterk zijn.”

„Ik heb daar vooral geleerd te doen wat ik denk dat goed is”, zegt Koldijk. Van der Scheer: „Ik ben op die school volwassen geworden. Ik kreeg er alle mogelijkheden en ontmoette er bovendien andere creatieve geesten.”

De ongebreidelde woede die uit de muziek van Bonne Aparte spat, was dan ook deel van Van der Scheers concept. „In mijn vorige band durfde ik nooit echt duidelijke keuzes te maken. Om me heen zag ik ook al zo’n soort gezapigheid. In een bandje moet het wel een beetje gezellig blijven, nietwaar, en democratisch. Maar dat moet helemaal niet! Toen ik bij Adept kwam spelen, zag ik dat het ook anders kon, dat je helemaal geen concessies hoeft te doen. Klein volgt in Adept heel fanatiek zijn eigen visie, zijn eigen concept. Dat ben ik ook gaan doen. Bonne Aparte moest vooral hard zijn, en boos. Vanwege die frustratie van toen. In mijn teksten pak ik allerlei onderwerpen aan, maar dat zijn bliksemafleiders voor mijn eigen woede.”

Met die fraai gestileerde razernij, gevangen in explosieve, volgepropte liedjes die zich niets van couplet-refreinstructuren aantrekken („als ik mijn punt gemaakt heb, is het liedje klaar”), lijkt het erop dat Bonne Aparte dezelfde weg zal gaan als Adept, dat al opviel in Berlijn en twee keer kort door Amerika toerde. Mogelijk blijft Adept komend najaar zelfs langere tijd aan de Oostkust hangen en wordt er weer opgenomen in Brooklyn. Bonne Aparte gaat ook die kant op en zal bovendien in Engeland, Berlijn en Rusland spelen.

Van der Scheer: „Als beginnend artiest moet je heel goed nadenken over hoe je je publiek wilt bereiken. Onze muziek is een niche, met een heel beperkt bereik als je in Nederland blijft. Dus hoe meer landen je mee pakt hoe beter, en daar begin je zo vroeg mogelijk in je carrière mee. Nu we dat met Adept al gedaan hebben, weten we met Bonne Aparte de weg.”

Verder proberen Koldijk en Van der Scheer het onderwerp Adept enigszins te mijden, uit solidariteit met frontman Klein. Die weigert interviews, na een aantal minder geslaagde ontmoetingen met de pers – op een „tof” interview met de Leeuwarder Courant na dan. „Michiel is heel gevoelig”, zegt platenbaas Brands. „En ik ga hem niet dwingen. Hij weet ook wel dat het niet heel slim is. Het is bij hem geen deel van het concept, hij trekt het echt niet.” Hoewel? Brands herinnert zich dat Klein hem eens vroeg of hij wist waarom doemband Joy Division destijds geen interviews deed. „Nee, zei ik, dat weet niemand. Waarop hij zei: precies!”

Bonne Aparte: Bonne Aparte (Wham! Wham! Records, distr. Konkurrent). Optredens: morgen, Romein Leeuwarden, 10/6, Tivoli De Helling Utrecht,4/7, Escape Amsterdam, 6/7, Metropolis-festival Rotterdam, 15/7, Affaire Nijmegen.