Muskusrat mag in Groningen z’n gang gaan

Groningen staakt op proef de bestrijding van muskusratten. Critici vrezen dijkdoorbraken. Biologen steunen het experiment.

Boer Jan Veenstra staat naast zijn trekker die in het weiland is weggezakt doordat hij over een muskusrattenhol reed. Foto Floren van Olden Foto Floren van Olden Olden, Floren van

Veehouder Jan Veenstra uit Doezum beent over zijn weiland. Hij wijst naar verzakkingen bij de slootkant. „Zo’n hol van een muskusrat is een halve meter diep. Ik ben met mijn trekker wel eens bijna over de kop gegaan toen ik er overheen reed.”

De gaten en verzakkingen zijn ook gevaarlijk voor koeien, die hun poten kunnen breken. Om nog maar te zwijgen van de schade aan oevers en walbeschoeiingen, zegt Veenstra. Hij begrijpt dan ook niets van het besluit van de provincie Groningen om deze zomer als proef in twee gebieden te stoppen met de bestrijding van muskusratten. „Binnen twee jaar stikt het van die beestjes”, verzekert hij.

Muskusratten worden in Nederland bestreden door in sloten en vaarten fuiken te plaatsen; daarin verdrinken de dieren. De knaagdieren graven hun holen net boven het waterpeil in de slootkant. „Die zijn soms wel een meter groot”, weet Veenstra. „Het gevaarlijkste is als zo’n hol instort. Als ze dijken doorgraven, heb je kans dat het land onder water stroomt.” En dat gebeurt op de lichtere zandgronden sneller dan op klei, weet hij.

Juist daar, in het Groningse Westerkwartier, en in de Veenkoloniën wil de Groningse gedeputeerde Henk Bleker (CDA) vier jaar lang de bestrijding van muskusratten staken. Hij wil af van de discussie over het nut van de bestrijding van de diertjes, door als experiment met vangen te stoppen. „Er is al veel papier geproduceerd over bestrijding. We willen de theorie toetsen aan de praktijk door op kleine schaal te experimenteren.”

Bleker vindt dat er veel „grote woorden” worden gebezigd over de proef. „Mensen vinden het onzin en zeggen dat er gevaar voor overstroming dreigt. We willen de zakelijke vraag beantwoord zien of vangen goedkoper is dan de schade herstellen.”

De provincie en de Groningse waterschappen geven jaarlijks 3 miljoen euro uit aan de bestrijding van muskusratten. De laatste jaren worden er gemiddeld 25.000 in Groningen gevangen.

Al drie jaar wordt in Groningen gesproken over nut en noodzaak van muskusrattenbestrijding. De Partij voor de Dieren in de Groningse staten kaartte het onderwerp begin dit jaar opnieuw aan.

Een aantal biologen steunt de proef in Groningen. Zij verwachten dat stopzetting van de bestrijding in het proefgebied eerst tot groei van de populatie leidt, maar dat die daarna afneemt door ziekten en stress.

„Je ziet bij andere zoogdieren ook dat er binnen een paar jaar een nieuw evenwicht ontstaat”, stelt directeur Jos Teeuwisse van zoogdiervereniging VZZ. „Wegvangen leidt tot grotere worpen van muskusrattenwijfjes. Vang je niet weg, dan worden die op den duur kleiner.” Hij zegt dat de werkelijke schade door muskusratten „heel beperkt” is. „We houden het vangstsysteem in stand zonder te weten of het effectief is.”

Teeuwisse pleit voor de Belgische aanpak. In België worden muskusratten alleen bij kwetsbare dijken en kades constant weggevangen. „Dat is beter dan continu overal vangen.”

In Friesland valt het Groninger experiment niet goed. Het Friese waterschap is bang dat de populatie waterkonijnen explosief groeit en dat de dieren massaal naar Friese wateren zwemmen. Dijkgraaf Paul van Erkelens van Wetterskip Fryslân zegt dat hij de kosten van extra vangers in Friesland zal verhalen op de provincie Groningen. „Het beste is een cordon rond het proefgebied te leggen. Als je dat isoleert, kun je de diertjes goed monitoren.”

In Friesland is al eens als proef kunststofdoek aangebracht om oevers te verstevigen. Muskusratten konden hier niet doorheen.

„Maar dat doek is vreselijk duur en het is geen mooi gezicht. Bovendien willen we juist meer natuurvriendelijke oevers”, aldus Van Erkelens.

    • Karin de Mik