In Peshawar zijn er weer zwoele billboards

De seculiere partij is nu drie maanden aan de macht in de Pakistaanse stad Peshawar.

Er wordt weer muziek gemaakt en de vrouwen gaan zonder boerka de straat op.

Na een jaar in het buitenland keerde de studente internationale betrekkingen Zalla Khattak twee weken geleden voor de zomervakantie terug in Peshawar: „Het was na middernacht. We kwamen via de Grand Trunk Road de stad binnen. Daar zag ik een enorme poster met de afbeelding van een vrouw. Ik kan je niet vertellen hoe blij ik was.”

De tegenstelling tussen de Pakistaanse steden Islamabad en Peshawar is groot. In Islamabad moeten extra uniformen op straat een gevoel van veiligheid geven. In Peshawar genieten de inwoners van herwonnen vrijheden en – zolang het duurt – van het uitblijven van geweld.

Afbeeldingen van vrouwen waren in de Northwest Frontier Province, waarvan Peshawar de hoofdstad is, verboden gedurende de vijf jaar dat de alliantie van religieuze partijen MMA regeerde. Nu, ruim drie maanden nadat de seculier-nationalistische partij ANP de verkiezingen heeft gewonnen, zijn de oosterse prinsessen weer helemaal terug. Op levensgrote billboards stralen ze weer. In glitterjurken en met zwoele blik prijzen ze bakolie, schuimmatrassen en telefoonabonnementen aan. Onder hen op straat zwoegt de massa zwetende forensen bij 44 graden Celsius door de dieseldampen.

Ook vrouwen van vlees en bloed komen buiten en in de meeste wijken van Peshawar zitten ze niet meer verstopt onder grauwe boerka’s. Sommigen dragen nog de habayas (bedekkende jas met hoofddoek), maar luchtige katoenen bloemenprints zijn in de meerderheid. ’s Avonds is het Shiraz-restaurant met honderden zitplaatsen afgeladen. „Nee, geen plaats. U had moeten reserveren”, zegt de gastheer verontschuldigend. Andere restaurants zitten ook vol.

Het uitgaansleven heeft zich hersteld onder de nieuwe provinciale regering. Sinds de verkiezingen in februari is het verbod op muziekvoorstellingen opgeheven. De Nishtar-theaterhal, die gesloten werd door de MMA, is weer open. Portier Riza Ehmad toont de decorstukken van de kindervoorstelling van de Pakistaanse luchtmachtschool, en vorige week was er weer Pashtun-muziek te beluisteren. „Het zat vol. Muziek is een belangrijk onderdeel van onze cultuur en dit is het enige theater in de Northwest Frontier.”

Ook winkelier Kamran Niaz is blij dat muziek en film weer toegestaan zijn. Vorige maand heropende hij zijn Remember Giftshop met dvd’s van onduidelijke herkomst. „In september 2007 kreeg ik een dreigbrief waarin stond dat het verkopen van films tegen de islam is. Sommige andere winkels waren al vernield en ik heb de zaak toen gesloten. De inboedel heb ik verkocht voor 10 procent van de waarde.” Zijn verlies was 3.500 euro, een kapitaal in Pakistan. Dat hij de winkel weer durfde te openen, dankt hij aan de ANP. Nu verkoopt hij weer tientallen dvd’s per dag: Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull; de populaire Indiase film Jannat (Paradijs), en het Pakistaanse Khuda Kay Liye, over twee broers van wie er een muzikant wordt en de ander zich aansluit bij de Talibaan.

Sommige militaire analisten tellen de baarden in het Pakistaanse leger om na te gaan hoe sterk de invloed van religieuze extremisten is. In Peshawar kun je aan de aantallen vrouwen en kinderen op straat zien dat het daar momenteel veilig genoeg wordt geacht.

Is het ook veilig genoeg voor toeristen? „Jazeker”, zegt PR-manager Imtiaz Ali van het Pearl Continental vijfsterrenhotel. „In de westerse media wordt Peshawar afgeschilderd als een terroristennest en een levensgevaarlijke plek, maar dat is schromelijk overdreven.” Het aantal buitenlandse gasten nam af na ‘11 september’ en daalde tot nul rond de verkiezingen eerder dit jaar toen bomexplosies en zelfmoordaanslagen de reputatie van de regio verder aantastten. „Maar nu zien we de buitenlanders, zoals handelaren in edelstenen en tapijten, terugkomen. Twee weken geleden hadden we achttien Thaise gasten.” De toeristen uit Zuidoost-Azië komen de overblijfselen van de boeddhistische Gandhara-beschaving bezichtigen.

Maar de autoriteiten van de provincie maken zich wel degelijk grote zorgen. „Het meeste geweld komt uit de stammengebieden”, verzucht de nieuwe provinciale minister van Binnenlandse Zaken Tipu Mohammed Khan. Hij kan er weinig aan doen, want de gebieden vallen onder de federale regering. Khan is veel minder optimistisch over veiligheid dan de zakenmensen en noemt een reeks recente moorden en ontvoeringen als voorbeeld. „En vorige week landden er drie raketten in een woonwijk, afkomstig uit het stammengebied.”

Zelfs het Khybergebied, dat tam leek naast stammengebieden als Waziristan en Bajaur, is door recent geweld een te vermijden regio geworden. De Pakistaanse ambassadeur voor Afghanistan werd hier onlangs gegijzeld. In april kwam het Leger van de Islam in actie. Deze religieuze ordedienst wordt aangevoerd door ex-buschauffeur Mangal Bagh, die zijn aanhang van enkele duizenden analfabete manschappen wierf via een eigen fm-zender in het Khyber-stammengebied. De groep viel de Karkhano smokkelaarsbazaar binnen, die net in het stammengebied tegen de stad Peshawar aanligt.

In Karkhano zijn honderden winkeltjes waar je illegale waar kunt kopen, van heroïne in groothandelshoeveelheden en verschillende kwaliteiten bruin, wit en crystal, tot AK-47’s. Ook de drukke bezorgdienst voor alcohol, verboden in Pakistan, opereert vanuit die smokkelbazaar. Mangal Bagh en zijn troepen vernielden winkels en schoten erop los tot het Frontier Corps ingreep en het Leger van de Islam terugdreef tot in Khyber.

Malik Naveed Khan, inspecteur generaal van politie voor de provincie, is gefrustreerd door het tekort aan geld en middelen. In anderhalf jaar zijn door zelfmoordaanslagen en ander geweld ruim 150 van zijn agenten om het leven gekomen, inclusief zijn neef, de geliefde korpschef van Peshawar. Khan zegt dat de veiligheidssituatie kritiek is: „We kunnen geen tijd verliezen. Het is een maffia die te werk gaat als een fascistische organisatie. Het is geen religie, maar het misbruiken ervan.” Khan vindt dat de internationale gemeenschap veel meer geld moet geven. „Anders zal dit zich verspreiden en dan stopt het niet bij deze provincie of Pakistan.”

Bekijk recente aanvallen van Mangal Bagh via YouTube