Frans parlement steunt modernisering Vijfde Republiek

In september is het Franse staatsbestel jarig. Dan bestaat het in zijn huidige vorm – de Vijfde Republiek – vijftig jaar. Sinds deze week is de kans groot dat het nog vóór de feestelijkheden ingrijpend wordt gemoderniseerd. De Assemblée nationale stemde gisteren in met een aantal wijzigingen in de grondwet, die onder meer de rol van de president veranderen en het parlement meer invloed geven. Daardoor kan de grondwetswijziging waarschijnlijk in juli worden behandeld in het Congres, de gezamenlijke vergadering van de twee Franse kamers, de Assemblée nationale en de Senaat.

De meerderheid van 60 procent die dan vereist is, bleef gisteren uit, vooral omdat de socialistische oppositie tegenstemde. Maar PS-fractieleider Jean-Marc Ayrault sprak van een „open nee”, in de hoop dat er nog verlangens van zijn partij kunnen worden ingewilligd. Zo wil de PS dat de spreektijd van de president op radio en tv wordt meegeteld in de politieke mediaquota.

Met de grondwetswijziging wil president Sarkozy het parlement versterken. Zo mogen de gedeputeerden straks – voor de helft – hun eigen agenda gaan bepalen. In geen enkele westerse democratie heeft de uitvoerende macht zo’n grote invloed op het parlement als nu nog in Frankrijk. De regering bepaalt de agenda, en als een parlementaire uitspraak haar niet bevalt, kan zij daaraan voorbij gaan met een beroep op het fameuze grondwetsartikel 49-3. Straks mag de regering dat nog maar twee keer per negen maanden gebruiken.

Het parlement krijgt ook meer bevoegdheden om de regering te controleren, onder meer bij buitenlandse militaire operaties, zoals in Afghanistan.

De president mag straks maximaal twee termijnen van vijf jaar vervullen. Nu kan hij nog onbeperkt herkozen worden. De Assemblée nationale stemde niet in met spreekrecht voor de president in de Assemblée nationale en de Senaat. Hij mag alleen het verzamelde Congres toespreken.

De constitutionele bepaling dat uitbreidingen van de Europese Unie in een referendum aan de kiezers moet worden voorgelegd werd niet geschrapt, maar slechts beperkt tot uitbreiding met lidstaten die meer dan 5 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigen. Over toetreding van Turkije, en ooit misschien Rusland en Oekraïne, is dus een referendum vereist.