De Noordpool gaat iedereen aan

In een besloten vergadering hebben de vijf Arctische landen afspraken gemaakt over het Noordpoolgebied.

Daarbij wordt vooral gelet op de economische belangen.

Vijf Arctische landen kwamen vorige week in het Groenlandse Ilulissat op een besloten vergadering bijeen om het beheer van de Noordelijke IJszee te coördineren (nrc.next, 28 en 30 mei). Tijdens deze conferentie ondertekenden Canada, Denemarken, Noorwegen, Rusland en de Verenigde Staten een verklaring waarin ze beloven zich te houden aan het internationale zeerecht bij territoriale claims in de Noordelijke IJszee.

De bijeenkomst was bedoeld om onderlinge spanningen weg te nemen en het internationale recht te onderstrepen. Maar het leek daarbij alleen te gaan om de economische belangen, niet om natuurbescherming of maatregelen tegen klimaatverandering.

Goed beheer is echter hard nodig. Verleden jaar bereikte de omvang van het zee-ijs in het Noordpoolgebied een dieptepunt. Het Amerikaanse National Snow & Ice Data Center heeft berekend dat er op dit moment 6.000 km2 ijs per dag méér smelt dan vorig jaar. Het verdwijnen van het zee-ijs biedt inderdaad nieuwe economische mogelijkheden. Visserij, scheepvaart en vooral de exploratie en exploitatie van olie en gas zijn binnenkort mogelijk.

Maar de expansie van economische activiteit brengt ook gevaren met zich mee voor het uiterst kwetsbare ecosysteem van de Noordpool. De grootste zorg zijn ongelukken in de oliesector: alle bestaande methoden om olie te verwijderen, falen in het Noordpoolgebied.

Het diepzeerecht biedt zeker aanknopingspunten om de bodem van de Noordelijke IJszee te beheren nadat het ijs gesmolten is. Maar er is een meer omvattende regeling nodig om de milieu- en natuurwaarden ervan te beschermen. Die moet tot stand komen in een open dialoog in plaats van tijdens een vergadering achter gesloten deuren. Door de eeuwen heen is het poolgebied ook altijd vrij toegankelijk geweest voor iedereen; ontdekkingsreizigers en wetenschappers – zeker de Nederlanders – hebben er hun werk vrijelijk gedaan.

Door de weerkaatsende werking van het wit speelt het poolgebied een doorslaggevende rol in regulering van het klimaat. Nu zijn het de gevolgen van het handelen van mensen wereldwijd die de Noordpool laten smelten. Het beheer van het poolgebied mag dus geen zaak zijn van de Arctische landen alleen.

Johan van de Gronden is directeur van het Wereld Natuur Fonds.

Lees alles over de territoriale claims via nrc.nl/links