‘Zielig, hoe zeilen wordt verkocht’

Catamaranzeilen is dit jaar voor het laatst olympisch. Hét moment voor Mitch Booth om te stoppen. Hij hekelt het gebrek aan professionaliteit in de sport.

Booth: „In Qingdao zeilen we straks op een van de slechtst denkbare locaties op aarde.” Foto Petra Hauwert 23-05-2008 ZEILEN:DELTA LOYD REGATTA: MEDEMBLIK TORNADO KLASSE Mitch Booth en Pim Nieuwenhuis Foto: Petra Hauwert Hauwert, Petra

Na meer dan dertig jaar catamaranzeilen is het mooi geweest, vindt Mitch Booth. De geboren Australiër is na de olympische regatta in China klaar met wat hij noemt de politieke spelletjes in het internationale zeilen, het gebrek aan vooruitgang en de dramatische keuzes van de locaties voor topevenementen, zoals de Olympische Spelen. „Na de Spelen ga ik weg uit deze sport. Ik heb niet meer de energie of het enthousiasme. Ik hou van zeilen, maar ik ben te gefrustreerd geraakt”, zegt de 44-jarige Booth op het terras van het Regatta Center in Medemblik.

Booth is bezig aan zijn zevende en laatste olympische campagne. De eerste keer dat hij zich probeerde te kwalificeren voor de Spelen was in 1980 (Moskou). Dat lukte niet, evenmin als de twee volgende Spelen. Maar toen hij eenmaal doorbrak, was het raak: in 1992 (Barcelona) haalde hij brons voor Australië, in 1996 (Atlanta) zilver.

In 2003 werd hij genaturaliseerd tot Nederlander, zodat hij met zijn toenmalige zeilmaat Herbert Dercksen kon deelnemen aan de Spelen van Athene. Het duo dat zo nadrukkelijk voor goud ging in Griekse wateren, viel met een vijfde plaats zwaar tegen. Met zijn nieuwe bemanningslid Pim Nieuwenhuis plaatste Booth zich dankzij een bronzen medaille op het WK in het Portrugese Cascais, vorig jaar, voor de Spelen van Peking, die voor zeilers honderden kilometers verderop zullen plaatsvinden, op de Gele Zee nabij de havenstad Qingdao.

Maar na ‘Qingdao’ vervalt de olympische status van de Tornado-klasse, de enige catamaran op de Spelen. En voor een catamaran-dier als Mitch Booth valt er dan op olympisch niveau niets meer te halen. „Het lijkt erop alsof ik mijn carrière goed getimed heb”, zegt hij monter.

Maar van binnen treurt de tienvoudig wereldkampioen. De verdwijning van de spectaculaire Tornado van het olympische toneel acht Booth exemplarisch voor de manier waarop het internationale zeilen wordt geleid. In zijn ogen gebeurt dat door „amateurs, vaak oudere vrijwilligers die goede bedoelingen hebben, maar die veel te ver van de realiteit verwijderd zijn”, zegt Booth over de internationale zeilfederatie (ISAF). „Ze hebben geen idee hoe ze de sport aan de man moeten brengen. Het wordt de ondergang van de ISAF. De vraag is niet meer óf het gebeurt, maar wanneer.”

Het verdwijnen van de Tornado-klasse zou volgens Booth wel eens een voorbode kunnen zijn van wat de zeilsport nog te wachten staat: het zou hem niet verbazen als het Internationaal Olympisch Comité (IOC) het zeilen in de toekomst helemaal van de agenda schrapt. „De sport staat op een kruispunt”, zegt Booth.

De tekortkomingen zijn vooral zichtbaar tijdens grote evenementen, vindt de in Sydney geboren Booth, die in 2004 werd uitgeroepen tot Nederlands zeiler van het jaar. „In Qingdao zeilen we straks op één van de slechtst denkbare locaties op aarde. Ik denk niet dat ik ooit op een slechtere plek heb gezeild. Iedereen weet dat er geen wind staat in Qingdao. Maar dan heb je nog altijd te maken met twee meter hoge golven en stroming. Dan kom je helemaal niet meer vooruit. Toch vindt de ISAF dit een geschikte locatie. Dan is er iets fundamenteel verkeerd. China is een groot land, er moet een betere plek te vinden zijn.”

En dat gebeurt niet voor het eerst, weet Booth. Hij spreekt uit ervaring, want ook in Athene en Atlanta waren er volgens hem betere alternatieven voorhanden. „De regatta van Atlanta was een schande. In Savannah moest je elke dag een uur reizen om bij je boot te komen, dan nog een uur zeilen naar het racegebied. Twintig kilometer verderop ligt Hilton Head, een fantastische plek, helaas nét buiten de deelstaat Georgia, in South Carolina. Dat bedoel ik met politiek.”

Dobberende zeilbootjes op de Gele Zee bij Qingdao zullen ook weinig reclame opleveren. Dat is precies waar het in zijn ogen al jaren aan ontbreekt in het olympische zeilen: spektakel, spannende races die goed te volgen zijn voor het publiek en de televisiecamera’s. „De WK in Cascais, vorig jaar, waren een absolute schande. Het was een showcase-evenement, maar het was zielig om te zien hoe de sport daar werd verkocht. Het was volkomen ontoegankelijk voor media en toeschouwers. De boten werden weggehouden van het publiek, niemand kon zien wat er gebeurde. De televisie wil het zeilen niet uitzenden, want de races zijn een lachertje. Laat zo’n evenement niet organiseren door vijf mannen van zeventig van de ISAF, maar door sportmarketingbureaus, evenementenmanagers, mensen die innovatief zijn. In elke sport worden wedstrijden zo aangekleed dat toeschouwers erbij willen zijn. Maar de ISAF wil elk detail controleren, terwijl ze er geen verstand van hebben.”

Booth maakt een vergelijking met andere sporten, waar marketingstrategieën werden geïntroduceerd om de sport aantrekkelijker en populairder te maken. „Neem het tennis. Dat werd vroeger helemaal gecontroleerd door een internationale tennisfederatie. Maar dat is overgenomen door professionele organisaties, de spelersbonden. Die organiseren het wereldtennis. Aanvankelijk verloor het tennis zijn olympische status door die commercialisering. Maar men zag het succes ervan, nu is het terug.”

Pogingen tot modernisering van het zeilen zijn de afgelopen jaren wel gedaan, zoals Booth deed met zijn oude partner Dercksen. Zij introduceerden de spectaculaire Extreme 40-klasse, een razendsnelle catamaran van 40 voet. Races worden vlak voor de wal gehouden, goed zichtbaar voor het publiek op de kade. „We pasten wat regels aan, we wilden races spannender maken, makkelijker te volgen voor het publiek. Na de eerste race hoorden de zeilers dat ze niet meer aan ISAF-evenementen mochten deelnemen als het nog een keer zou gebeuren. Dat is chantage.”

Ook de manier waarop de Tornadoklasse van de kaart is geveegd, 32 jaar na de olympische introductie in Montreal, steekt de catamaranliefhebbers. Volgens Booth verloor de Tornado zijn status door pure machtspolitiek tussen de landen. „De bonden hebben gestemd voor een bepaalde klasse. Hoe ziek dit systeem is, blijkt uit het feit dat landen openlijk hebben gestemd op basis van hun eigen medaillekansen.”

Namens Nederland stemde voormalig zeilbondscoach Henri van der Aat, de Nederlandse afgevaardigde binnen ISAF, tegen de Tornado-klasse. Hij is tegenwoordig vooral bekend als directeur van Ajax. Van der Aat staat onder de zeilers bekend als iemand die de sport aantrekkelijker wil maken voor het publiek, zoals hij deed in ‘zijn’ jaarlijkse Holland Regatta in Medemblik. Hij introduceerde onder meer de korte medal races tussen de tien beste boten van het veld, om het zeilen van een herkenbare ‘finale’ te voorzien. „Van der Aat is innovatief geweest”, erkent Booth. „Hij heeft goede dingen gedaan, maar hij heeft zich in de politieke arena van de ISAF laten meezuigen. Hij moet daar compromissen sluiten.”

Booth herinnert zich de opkomst van de catamaran nog, in de jaren zeventig. „Ik begon als kleine jongen op een catamaran, met mijn vader. Toen kwam het echt opzetten. Het is een spectaculaire boot, de snelste van de olympische klassen, de enige gemengde klasse, zoals je ziet aan de deelname van Carolijn Brouwer. Het is jammer dat juist die klasse moet verdwijnen.”

Qingdao betekent het einde van het wedstrijdzeilen voor Booth, die deelnam aan 64 WK’s in vier catamaranklassen. „Er zal een energieke leider moeten opstaan, met veel financiële steun. Als dat gebeurt, zal het heel snel gaan met de professionalisering.”

Nog één keer gaat Mitch Booth voor een medaille. Dan is het klaar. „Het is een mooie reis geweest. Maar er zijn nog andere dingen in het leven. Ik heb vijf kinderen en twee kleinkinderen.”