Vooroordelen

Is het mogelijk om zonder enige vooringenomenheid een boekje over stereotypes en vooroordelen te lezen, als je weet dat het door Ayaan Hirsi Ali geschreven is?

Een doordenkertje.

Ik geef gewoon eerlijk toe: de neiging was groot om Ayaans kinderboekje Adan en Eva al bij voorbaat af te doen als slecht geschreven pulp. Een schuldgevoel dreigde, maar werd snel gesmoord toen mijn vooroordeel al na de eerste zin een juiste intuïtie bleek. Ik citeer de beginregel: „Adan besefte met een schok waar ze hem naartoe brachten.”

De lezer besefte „met een schok” dat hij een miskoop had gedaan.

Harde woorden wellicht, maar de inzet van Adan en Eva is zelf ook niet bescheiden. Op de vraag waarom ze dit boekje heeft geschreven, antwoordt Ayaan: „De integratie van de eerste generatie immigranten is niet gelukt. Van de tweede en derde ook niet. Dus is het te hopen dat het met de vierde generatie wel lukt. En daarmee moet je zo jong mogelijk beginnen.” Kijk aan, dit fictieve werkje is dus niet zomaar een verhaaltje voor het slapen gaan, maar een ware inburgeringscursus voor groep-achters – met als dieperliggende boodschap dat „vooroordelen over en weer gevaarlijk zijn”.

En om dat te bewijzen legt Hirsi Ali de vooroordelen er voor het gemak nog dikker bovenop dan Gerard Joling zijn geaardheid. Een bebaarde imam die antisemitische preken houdt en meisjes slaat met linialen; een gesluierde moeder die vanachter het aanrecht niets anders kan dan knikken naar haar man; een Marokkaanse vader die zijn zoon verstoot omdat hij twee glazen wijn heeft gedronken.

Er wordt nog net geen geit geneukt.

Nu staat het Ayaan vrij om de misstanden in Slotervaart en omstreken aan de kaak te stellen. Maar waarom in een kinderboek? De meerwaarde van twee twaalfjarige hoofdpersonen in een klein, persoonlijk multicultureel drama is evident: het had de uitzichtloze islampolemiek uit de houdgreep van de stigma’s kunnen verlossen door de problemen eens te beschouwen met de onbevooroordeelde blik die kinderen zo eigen is. Maar in plaats daarvan kiest Ayaan ervoor haar lezertjes de vooroordelen van volwassenen aan te praten.

Eerlijk is eerlijk: ik had ook niet anders van haar verwacht.

Rob Wijnberg

    • Rob Wijnberg