Tom Cruise is echt levensgevaarlijk

Acteur Tom Cruise is niet gehersenspoeld door Scientology.

Hij voelt zich op zijn gemak bij de onbarmhartige hardheid van de beweging.

Tom Cruise met Scientology-leider David Miscovige en onbekende vrouw. Foto Edu Nividhia, Photolink.org Madrid, Spain 9-18-2004 Tom Cruise speaks in the opening of the new headquarters of the Church of the Scientology in Madrid. Digital Photo by Edu Nividhia-PHOTOlink.org www.photolink.org 1-800-674-8706 MANDATORY DOUBLE CREDIT ONE-TIME REPRODUCTION RIGHTS ONLY (Newscom TagID: phlphotos050883) [Photo via Newscom] Photolink.org

„Tom Cruise maakt zijn film Valkyrie over Claus von Stauffenberg in Duitsland, om daar goodwill te creëren voor zijn Scientology-kerk.” Dat zegt Andrew Morton, auteur van Tom Cruise, een ongeautoriseerde biografie. Hij was twee jaar bezig met deze fanatieke blockbusteracteur met zijn zelfverzekerde overwinnaarslach en ontdekte dat Cruise een veel fanatiekere Scientoloog is dan hij vermoedde.

Uit de vele gesprekken die Morton voerde (Cruise zelf weigerde een interview), ontstaat een geloofwaardig beeld van de jonge Cruise: een lefgozerig opdondertje met een enorme geldingsdrang. Een macho van geringe lengte (1.70 meter volgens Morton), die soms wordt gepest op school, en lijdt onder zijn gewelddadige vader, maar verwend wordt door zijn zussen en zijn moeder. Van een bazige, agressieve puber ontwikkelt hij zich tot een vastberaden, bij vlagen bezeten, jonge acteur. In het realiseren van zijn ambities is hij zakelijk en monomaan. Wie hem verder kan helpen pakt hij in met beleefd-charmante praatjes en de beroemde gespeeld ernstige blik: de ogen tot spleetjes geknepen onder licht fronsende wenkbrauwen. Maar heeft hij je niet meer nodig, dan zet hij je zo aan de kant.

De verhalen over zijn jeugd maakten dat Morton anders naar zijn onderwerp is gaan kijken, vertelt hij in een hotel in Amsterdam. „Ik wilde over Tom Cruise schrijven vanwege zijn opmerkelijke gedrag van de laatste jaren. Het springen op de bank bij Oprah Winfrey om zijn liefde voor Katie Holmes te demonstreren, de onredelijke aanval op Brooke Shields die volgens hem tijdens haar postnatale depressie geen antidepressiva had mogen slikken. Ik bewonderde Cruise als acteur – ik vond hem voortreffelijk in Magnolia, ijzingwekkend in Collateral – en vroeg me af wat er met hem was gebeurd: had hij een zenuwinzinking gehad? Kwam het door zijn gekke geloof? Publieke figuren in vreemde situaties – dat spreekt mij altijd aan.”

Na wat onderzoek naar Scientology ontwikkelde Morton een theorie: Cruise was een ‘Manchurian Candidate’, zoals in het gelijknamige boek van Richard Condon: een gehersenspoelde trekpop die door Scientology wordt misbruikt voor promotiedoeleinden. „Maar toen ik meer ontdekte over zijn jeugd en over zijn karakter, besefte ik dat ik er naast zat. De harde, onbarmhartige filosofie van Scientology, het superioriteitsgevoel van de gelovigen en het feit dat hij binnen de gemeenschap wordt aanbeden als de nieuwe Messias, maken dat Cruise zich er bijzonder thuis voelt. Hij staat pal achter alle omstreden opvattingen en is bereid ver te gaan om ze te verdedigen. Hij is niet gehersenspoeld of in de war, maar kiest hier met zijn volle verstand voor.”

Mortons boek bevat ook alle clichés van de gemiddelde acteursbiografie – Tom Cruise gaat drie keer per dag naar de sportschool en gedraagt zich ook buiten de set van Taps (1981) als militaire cadet. Wel ontstaat een treffend beeld van de acteur Cruise: hij is weliswaar geen echte personality, maar hij werkt hard en blinkt vooral uit in de rol van verwende, niksnuttige, maar explosieve jongeman – advocaat, zakenmannetje of yup – die tot inkeer komt, zoals in A Few Good Men, Rain Man, The Firm en Jerry Maguire.

Het boek staat vol bizarre weetjes over de Scientology-beweging – die in België en Duitsland is verboden. Over de aanwezigheid van stalinistische ‘strafkampen’ bijvoorbeeld. Over het ritueel van de ‘stille bevalling’ – harde geluiden zouden traumatisch kunnen zijn voor de pasgeboren baby – dat door Cruise en zijn derde echtgenote Katie Holmes bij de geboorte van hun dochter Suri getrouw werd gevolgd. Over de contracten waarmee gelovigen worden geïsoleerd van hun niet-gelovige familieleden. Over de intimidatie die critici ten deel valt. „Allemaal roddels”, was de reactie van Scientology. Maar, zegt Morton: „Ik ken tientallen ex-Scientologyleden die mij hebben verzekerd dat het klopt. Ik moest heel kritisch omgaan met alle informatie, anders heb ik meteen een rechtszaak aan mijn broek.” Scientology heeft nog geen stappen ondernomen, aldus Morton.

Via ex-leden hoorde hij over de vriendschap tussen Cruise en de omstreden Scientology-leider David Miscovige. „Die relatie fascineerde mij. Het is een zeer competitieve mannenvriendschap, waarin de een de ander voortdurend uitdaagt. Ze racen samen, skydiven samen. Maar in intellectueel opzicht is Miscovige Cruise de baas.” Cruise is de laatste jaren uiterlijk veranderd, vindt Morton. „Hij is veel dwingender gaan praten, stelt zich heel offensief op, hij heeft een bozige, priemende blik en als hij lacht is het fanatiek, als een bezetene.” Verschillende ex-Scientologyleden hebben hem onafhankelijk van elkaar verteld dat Cruise steeds meer op Miscovige is gaan lijken.

Mortons boek is te lezen als een waarschuwing. En dat het hem ernst is, blijkt ook uit het bombastische slot van zijn boek, waarin hij de wereld waarschuwt voor de ‘invloedrijke en gevaarlijke’ Cruise. De acteur zou machtiger zijn dan de meeste politici. En anders dan politici hoeft Cruise zich nooit te verantwoorden voor absurde uitspraken als ‘psychiatrie is een naziwetenschap’, of ‘methadon heette eerst Adolphine, naar Adolf Hitler’. Zou dat kunnen zijn omdat de meeste mensen die uitspraken niet serieus nemen? „Vergis je niet, er is een nauwe band tussen Hollywood en Washington. In Amerika kunnen acteurs zomaar senator worden, of zelfs president. Cruise wordt uitgenodigd en toegelaten in zeer machtige kringen. Hij kwam op bezoek bij Nicolas Sarkozy toen die nog minister was. Het tijdschrift Forbes rekent hem nog altijd tot een van de machtigste mensen in Hollywood.”

Volgens Morton ging Cruise kort voor zijn liefdesverklaring aan Katie Holmes nog uit met het Colombiaanse model Sofía Vergara. Dat was niet alleen een kwestie van aantrekkingskracht maar ook van marketing: als mevrouw Cruise zou zij weleens kunnen bijdragen aan de populariteit van Scientology in Zuid-Amerika. Volgens dezelfde redenering is Valkyrie als Duits pr-project ook niet vergezocht. Morton: „Natuurlijk, hij zal het een interessant verhaal hebben gevonden. Maar het is wel toevallig: Cruise spant zich maar zelden in voor een film die geen blockbuster zal worden en deze speelt juist in Duitsland, waar Scientology omstreden is, en ze alle aandacht kunnen gebruiken.” Hoe zullen wij later terugdenken aan de acteur Tom Cruise? „De necrologieën zullen net zoveel gaan over Scientology als over zijn films. Deze kruistocht overschaduwt zijn carrière.”

Zie ook: gawker.com/5002269/ the-cruise-indoctrination- video-scientology-tried-to-suppress

Andrew Morton: Tom Cruise. Een ongeautoriseer-de biografie. Vertaald door Pieter de Nijs. TM, 336 blz. € 16,95