Rouvoet en de fundamentele grens

Netwerk had het over de ganzen die vergast zouden worden, wat wegens een gerechtelijke uitspraak niet doorging. Het programma had er bijzonder weinig over te vertellen, behalve dat de ganzen de boeren overlast bezorgen en dat natuurbeschermers zeggen: je kunt een vergoeding krijgen als je ze toelaat, en als je dat niet wilt moet je zelf maar zien dat je ze weg krijgt – een positie die al jaren door beide partijen wordt ingenomen. Daarna kwam een stukje over het ziekenhuis in Maastricht waar ze iets met embryo’s gingen doen wat het kabinet niet goed vindt, hoewel staatssecretaris Bussemaker eerst gezegd had dat het mocht. Men had het over het ‘behandelen van patiënten’ met het erfelijk borstkanker-gen, maar wat werd er dan behandeld? Het idee is toch dat je zorgt dat de dragers van dat gen geen kinderen krijgen die eveneens drager zijn? Over de ernst van de aandoening, de hoogte van het risico etc. kreeg je niets te horen. Ten slotte bracht Netwerk nog een item over gedwongen huwelijken, waarbij werkelijk waar gevraagd werd: „Gebeurt dit ook in Nederland?” en er plechtig geantwoord werd dat dit óok in Nederland behoorlijk vaak voorkomt. Het leek wel alsof ze per ongeluk iets van vijftien jaar geleden opnieuw uitzonden, het enige ‘nieuwe’ was dat de invloedrijke islamoloog Tariq Ramadan zich sterk wilde maken „voor de stemlozen” en gedwongen huwelijken een gebrek aan respect voor de autonomie van het kind noemde. Goh.

Geen beste beurt voor Netwerk, zo’n niksig uitzendinkje. Zijn we al in zomerslaap? Het Maastrichtse onderwerpje was duidelijk snel ingelast, wat op zichzelf prijzenswaardig is, maar het blonk bepaald niet uit door helderheid.

Bij Nova hadden ze hetzelfde onderwerp bij de kop, en daar ging het er heel wat duidelijker aantoe, al vergaten ze uit te leggen wat ‘PGD’ was, een term die de Maastrichtse gynaecoloog steeds gebruikte (pre-implantatie genetische diagnostiek). Bovendien had Nova André Rouvoet voor de camera gekregen die natuurlijk tégen embryo-selectie is, maar slim over zijn eigen partijstandpunt niet meer zei dan: „Wij hebben daar uitgesproken opvattingen over” en zich verder achter professor Galjaard verschool, die gezegd zou hebben dat het hier „een fundamentele grens” betrof die je niet over moest gaan. Merkwaardig genoeg kreeg je van de Maastrichtse artsen de indruk dat we die grens al jaren over zíjn, alleen niet met betrekking tot deze ziekte, en ook Rouvoet zei dat het de vraag was of we deze behandeling willen „voor deze aandoening”, wat weer iets heel anders lijkt dan een fundamentele grens.

Een rustig programma met voor- en tegenstanders van dit soort technieken, die uiteenzetten wat mogelijke bezwaren zijn en wat de voordelen, dat zou je wel eens willen zien. Het enige programma dat in staat geacht moet worden zoiets te maken is Tegenlicht, waarin allerlei belangrijke onderwerpen goed uitgediept worden, mooie documentaires te zien zijn en de laatste tijd geweldige tweegesprekken met schrijvers en filosofen – gisteren Joris Luyendijk met Amin Maalouf, laatst Rob Wijnberg met John Gray.

Maalouf had het over identiteit, een begrip dat met de grote migratiestromen ongelooflijk belangrijk is geworden. We denken er nogal krampachtig over en dat was precies wat Maalouf angst inboezemde. Hij pleitte voor een krachtige binding van de immigrant aan het nieuwe vaderland, maar daarnaast moet de immigrant in staat gesteld worden contact te houden met zijn eigen cultuur, zijn eigen taal te bestuderen enz., anders voelt hij zich ‘schuldig’ ten opzichte van zijn voormalige vaderland. Het was opmerkelijk dat hij nu net dat woord gebruikte.

Toen Luyendijk hem er naar vroeg, (Maalouf heeft in 1976 Libanon verlaten, omdat hij zijn kinderen niet wilde laten opgroeien in een oorlogssituatie) bleek dat hij zelf in het geheel geen last had van schuldgevoel. Eerder van ontworteling: alle schrijvers die je bewondert, al die grote namen uit de geschiedenis die veel voor je betekenen, in het nieuwe land betekenen ze níets.