Muggen

Donderdag houdt Willem Takken zijn oratie over de strijd tegen malaria.

Voor het eerst daalt wereldwijd het aantal malariapatiënten, dankzij vroege diagnostiek, adequate behandeling met nieuwe geneesmiddelen en massaal gebruik van met insecticide geïmpregneerde klamboes. „Tragisch genoeg wordt deze effectieve aanpak nu bedreigd door massale inzet van DDT”, zegt malaria-expert Willem Takken. „DDT is helemaal terug. Er is nou eenmaal een sterke pesticidenlobby, die alle insectenplagen in de wereld met chemische middelen wil bestrijden. Als malariamuggen resistent worden tegen DDT, en daardoor ook sneller tegen andere chemische bestrijdingsmiddelen, kunnen we straks helemaal opnieuw beginnen.”

Zelf werkt Takken aan alternatieve bestrijdingsmethoden, zoals geurvallen voor malariamuggen, met steun van de Bill & Melinda Gates Foundation. Die investeert miljarden in de ontwikkeling van vaccins en geneesmiddelen tegen malaria, AIDS en TBC. Takken: „Na alle publiciteit rond de initiatieven van Gates wilde het Witte Huis niet achterblijven. Bush trekt 2,5 miljard dollar uit voor malariabestrijding, onder voorwaarde dat dit met DDT gebeurt.”

Waarom dat nou?

„Het kan geen economisch gewin zijn. Patenten op DDT zijn al lang verlopen. Bush wil blijkbaar snel scoren. DDT is in Afrika nog nooit grootschalig toegepast tegen malariamuggen. Dat gaat nu gebeuren in dertig landen.”

U plaatst daar kanttekeningen bij?

„Er zijn weinig mensen doodgegaan aan DDT, maar ik maak mij grote zorgen over gezondheidseffecten. Zo heeft 80 procent van de vrouwen op het Indiase platteland DDT in de moedermelk. DDT is onafbreekbaar, dat zullen wij nooit meer kwijtraken uit ons ecosysteem.”

Hoe moet het dan?

„Veelbelovende alternatieven zijn geurvallen voor muggen, muggenbestrijding met ziekteverwekkende schimmels of Bacillus thuringiensis. Waarom zetten we niet veel meer onderzoekers in om die middelen snel toegelaten te krijgen?”

U vecht uw hele wetenschappelijke carrière tegen een vijand van nog geen halve gram?

„Ja, en we waren voor het eerst aan de winnende hand.”

Marion de Boo

De oratie van Willem Takken, hoogleraar medische en veterinaire entomologie, is donderdag om 16.00 uur in de aula van de universiteit Wageningen