Met een audiovisueel rugzakje de wereld in

NOS en RTL Nieuws werken steeds vaker met camjo's: camerajournalisten die alles zelf doen. Is het vooruitgang of alleen een verkapte bezuiniging?

Illustratie Nozzman Rijen, Bram van

De rugzak van NOS-correspondent Tim Overdiek zat tot vorige week vol apparatuur die hij nodig had om vanuit zijn standplaats Londen reportages te maken voor radio, tv en internet. Hij sjouwde met een digitale videocamera, een microfoon en een laptop waarop hij items monteerde en doorstuurde naar Hilversum.

Overdiek runde, zo schreef hij zelf op zijn weblog, een „multimediaal eenmanscircus.” En hij is niet de enige journalistieke oneman band. Van correspondenten en verslaggevers bij televisiejournaals wordt verwacht dat ze multimediaal inzetbaar zijn. Ze moeten een filmpje draaien, een stukje schrijven voor een weblog of een radio-interview afnemen.

„Iedere journalist die niet in staat is zijn eigen camerawerk te doen, is niet geschikt voor zijn vak en moet worden ontslagen”, beweert de Amerikaan Michael Rosenblum. Hij geldt als de grote pleitbezorger van camjo’s, voluit camerajournalisten. Camjo’s zijn interviewer, cameraman, geluidsman én editor ineen. Volgens Rosenblum kun je als camjo dichter op het nieuws komen. Eén man op pad sturen is ook vele malen goedkoper dan wanneer je een heel camerateam meestuurt. Tien jaar geleden kostte een volledige camjo-rugzak al snel 100.000 euro. Nu beschik je voor ongeveer 10.000 euro over een set.

Bij de NOS is men volop bezig om afzonderlijke redacties om te vormen tot een grote multimediale redactie. Het is verleden tijd dat een redacteur exclusief voor het achtuurjournaal werkt. Alle journalisten werken nu voor NOS Nieuws.

Roeland Stekelenburg, hoofd nieuwe media bij de NOS: „We verwachten dat redacteuren meerdere platforms kunnen bedienen: tv, radio, internet en binnenkort ook de mobiele telefoon.” Natuurlijk hoeft niet elke verslaggever direct de camera op de schouder te nemen, benadrukt hij, maar je hebt wel een streepje voor wanneer je met ideeën komt en niet bang bent voor nieuwe technologie.

Tien jaar geleden was Stekelenburg een van de eerste camjo’s. Hij trok door Afrika om items te maken voor Nova. „Een groot voordeel is dat je op de bonnefooi op reportage kunt. Zonder dure cameraploeg kun je de tijd nemen en dat levert de mooiste verhalen op.”

Ook Overdiek vindt dat alleen werken de kwaliteit van zijn werk soms bevordert. „Wanneer ik een paar dagen door Wales reis, is het heerlijk om voor tijd en kwaliteit te gaan. Met een cameraploeg zou ik veel efficiënter moeten werken.”

Moeten camera- en geluidsmensen vrezen voor hun baan? Stekelenburg: „Ik ben de laatste om hun vakmanschap te onderschatten. We blijven werken met camerateams. Het hangt gewoon af van het verhaal. Er zijn nu eenmaal situaties dat je als verslaggever niet alles tegelijk kunt doen, zoals bij grote evenementen of belangrijke persconferenties.”

Toch is er bezorgdheid bij de NOS. De nieuwsredactie moet bezuinigen. Sommige redacteuren zien het bevorderen van multimediale journalistiek meer als een verkapte bezuinigingsmaatregel dan als een verbetering van de nieuwsvoorziening.

Thomas Bruning, algemeen secretaris van Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), kan zich de bezorgdheid goed voorstellen. „Wij zijn niet tegen de camjo, maar het moet niet ten koste gaan van de kwaliteit. Er zijn grenzen en die grenzen is de NOS aan het verkennen. Wat ons betreft mag de hele discussie over multimediale journalistiek wel van enig realiteitsgehalte worden voorzien. De camjo kan in bepaalde gevallen een uitkomst zijn, maar we moeten niet overdrijven.”

Ook bij RTL Nieuws rukt de camjo op. Adjunct-hoofdredacteur Marc Schreuder stelt dat kostenbesparing de belangrijkste reden is om camjo’s in te zetten: „Als het om een kort interview gaat – in jargon zeggen we: ‘een quote halen’ – kun je beter een camjo op pad sturen dan een complete ploeg met alle toeters en bellen die je toch niet nodig hebt.”

Daarnaast kan de camjo inhoudelijk toegevoegde waarde hebben, vindt Schreuder. „Met een hele ploeg kom je Birma niet in, maar met een kleine camera wel.”

Overdiek heeft zijn multimediale rugzak aan de wilgen gehangen. Hij is toegetreden tot de hoofdredactie van NOS Nieuws. Wordt dat de definitieve doorbraak van de camjo bij de publieke omroep? „Het is onzinnig om van elke NOS-verslaggever te verwachten dat hij of zij met een rugzak op pad gaat. Maar we zullen wél moeten leren hoe verschillende media elkaar kunnen versterken. Als je dat kunt laten doordringen op de nieuwsvloer, leidt dat niet tot een verslechtering maar tot een verbetering van de kwaliteit.”