Het individu dat helaas uit mijn buik is gekomen

Lucie Ceccaldi: L’innocente. Scali, 413 blz. € 19,90 * Lucie Ceccaldi: L'Innocente

Lucie Ceccaldi: L’innocente. Scali, 413 blz. € 19,90 *

Geen literaire uitgever had zin om het miserabel slecht geschreven L’innocente van de moeder van Michel Houellebecq uit te geven. Maar uiteindelijk verscheen de autobiografie van Lucie Ceccaldi bij de marginale uitgeverij Scali, die er ongetwijfeld garen bij zal spinnen. De buikband kondigt namelijk sensatie aan, die uiteindelijk alleen in het postface tot leven komt: ‘Met Michel Houellebecq, mijn zoon, zal ik weer praten de dag waarop hij, in het openbaar, met Elementaire deeltjes in de hand, vergiffenis vraagt’.

Ceccaldi (83) schreef haar boek uit woede over de manier waarop haar zoon haar portretteerde in zijn roman Elementaire deeltjes. Ze werd erin afgeschilderd als een liefdeloze, narcistische moeder, een extreem product van de jaren zestig, een avonturierster die er maar op los leefde en haar zoon dumpte bij zijn grootouders. Houellebecq laat zijn personages Bruno en Michel aanwezig zijn bij het stervensuur van hun moeder, ergens in een Frans dorpje. Michel kijkt ‘met grote belangstelling naar het bruinige schepsel dat hen als een zielig hoopje vanuit het bed met de ogen volgde. Per slot van rekening was het pas de tweede keer dat hij zijn moeder zag’. „Je bent maar een oude slet”, zegt Bruno, „je verdient het de pijp uit te gaan. Je wilde gecremeerd worden? Als het zover is zúl je gecremeerd worden, dan doe ik alles wat nog van je over is in een pot, en elke ochtend als ik wakker word pis ik op je as.”

Ceccaldi was not amused dat haar zoon haar met naam en toenaam in het boek noemde, ze identificeerde zich met het literaire personage, herkende zichzelf niet en besloot, daartoe aangezet door Denis Demonpion, auteur van de ongeautoriseerde biografie van Houellebecq, haar waarheid wereldkundig te maken. Vierhonderd en dertien bladzijden lang beschrijft ze haar leven, in een niet geredigeerde kluwen tekst, zonder kop of staart: ‘en toen en toen en toen’. Het is het zelfportret van een ambitieuze, intelligente vrouw, die in Algerije werd geboren, medicijnen studeerde, promoveerde en een buitengewoon slechte relatie had met haar moeder, die een huiveringwekkende dood stierf in de koelcel van een ziekenhuis.

Vijftien jaar sprak ze niet meer haar zoon. En het enige gevoel dat ze nu nog voor hem koestert is dat van minachting: ‘dat individu dat helaas uit mijn buik is gekomen, is een leugenaar, een bedrieger, een parasiet en vooral, vooral een strebertje dat tot alles bereid is om fortuin te maken en beroemd te worden’. Twee dingen hebben moeder en zoon in ieder geval gemeen: grof, recht-voor-zijn-raap taalgebruik, waarbij geen blad voor de mond wordt genomen.

Met L’innocente heeft Ceccaldi wraak willen nemen op haar zoon en zoals de titel aangeeft, haar ‘onschuld’ willen aantonen. Die zoon blijkt niet meer dan een voetnoot bij haar bestaan. Opmerkelijk genoeg illustreert haar autobiografie zo vooral het werkelijkheidsgehalte van haar zoons fictie.

Margot Dijkgraaf